Бұқаралық ақпарат құралдарында экстремистік сипаттағы материалдардың жарық көруіне жол беру — кәсіби қателік қана емес, тікелей қылмыстық жауапкершілік жүктейтін әрекет. Қазақстан Республикасы Қылмыстық кодексінің 183-бабына сәйкес, тыйым салынған үндеулер мен заңсыз ақпараттың жариялануына рұқсат берген тұлғаларға нақты қылмыстық жаза қолданылады.
Қандай мәліметтерді жариялауға қатаң тыйым салынған?
Заңнама баспа беттерінде немесе кез келген басқа бұқаралық ақпарат құралында белгілі бір қауіпті бағыттағы ақпараттың таралуына рұқсат беруді қылмыстық құқық бұзушылық деп таниды. Атап айтқанда, мынадай мазмұндағы мәліметтер мен материалдарды жариялауға жол беруге болмайды:
- ұлттық, этностық, нәсілдік, әлеуметтiк немесе дiни араздықты қоздыруға бағытталған ақпарат;
- соғысты және қарулы қақтығысты насихаттайтын хабарламалар;
- билікті күштеп басып алуға немесе оны күштеп ұстап тұруға бағытталған шақырулар;
- мемлекеттің конституциялық құрылыс негіздерін күштеп өзгертуге және аумақтық тұтастығына қол сұғуға шақырулар;
- ұлттық қауіпсіздікке нұқсан келтіруді көздейтін мәліметтер.
Заң бұзушылық үшін қандай жаза тағайындалады?
Мұндай мазмұндағы материалдардың бұқаралық ақпарат құралдары арқылы тарап кетуіне ресми немесе қызметтік тұрғыда рұқсат беру ауыр құқықтық салдарға әкеледі. 183-баптың санкциясында жазаның мынадай түрлері көзделген:
- екі жүз айлық есептiк көрсеткiшке дейiнгi мөлшерде айыппұл салу;
- айыппұл мөлшеріне пара-пар түзеу жұмыстарына тарту;
- екі жүз сағатқа дейiнгi мерзiмге қоғамдық жұмыстарға жегу;
- елу тәулікке дейінгі мерзімге қамаққа алу.
Бұған қоса, негізгі жазамен қатар немесе онсыз сот белгілі бір лауазымдарды атқару немесе нақты қызметпен айналысу құқығынан екі жылға дейiнгi мерзiмге айыру туралы қосымша шешім шығара алады.
Редакциялық қызметтегі практикалық жауапкершілік
Бұл норма ақпаратты дайындау, іріктеу және басылымға не эфирге жіберу туралы шешім қабылдайтын тұлғаларға тікелей қатысты. Бұқаралық ақпарат құралының әрбір шығарылымы қоғам тұрақтылығы мен заң нормаларының аясында болуы шарт. Арандатушылық сипаттағы немесе мемлекет қауіпсіздігіне нұқсан келтіретін ақпараттың жариялануына келісім беру кәсіби қызметтен уақытша шеттетілуге немесе бас бостандығынан шектелуге әкелуі мүмкін.
Дереккөз: Қазақстан Республикасының «Әділет» ақпараттық-құқықтық жүйесі