Мемлекеттік сатып алудың ашықтығы мен тиімділігі тікелей жүйелі бақылауға байланысты. Заңнамаға сәйкес, бұл саладағы мониторинг екі деңгейде жүзеге асырылады: оны арнайы уәкілетті орган да, қоғам өкілдері де веб-порталдағы деректер негізінде жүргізе алады.
Уәкілетті орган жүргізетін мемлекеттік мониторинг
Мемлекеттік сатып алу саласындағы мониторингтің негізгі мақсаты — сатып алу рәсімдерінің қалай өткізіліп жатқаны туралы ақпаратты жинау және оған баға беру. Заң талабы бойынша бұл жұмысты мемлекеттік сатып алу саласындағы уәкілетті орган атқарады.
Уәкілетті органның мониторинг қызметі бес негізгі бағытты қамтиды:
- сатып алу туралы деректерді жинау;
- алынған мәліметтерді қорыту;
- үдерістер мен нәтижелерді талдау;
- ақпаратты бірыңғай жүйелеу;
- өткізілген рәсімдердің барысына бағалау жүргізу.
Бұл мониторингтің басты ерекшелігі — оның арнайы веб-портал арқылы және онда қамтылған ресми мәліметтер негізінде жүзеге асырылуы. Мұндай тәсіл бюджет қаржысын жұмсаудың ашықтығын цифрлық деректер арқылы тексеруге мүмкіндік береді.
Қоғамдық мониторингтің рөлі мен мүмкіндіктері
Сатып алу үдерісін бақылау тек мемлекеттік органның құзыретімен шектелмейді. Заңнама қоғамдық бақылау субъектілеріне де мемлекеттік сатып алуға қоғамдық мониторинг жүргізу құқығын береді.
Қоғамдық мониторинг мынадай талаптар мен қағидаттарға сүйенеді:
- бақылау жұмыстары «Қоғамдық бақылау туралы» Қазақстан Республикасының Заңына сәйкес атқарылады;
- ақпарат көзі ретінде мемлекеттік сатып алудың ресми веб-порталы және онда жарияланған деректер пайдаланылады.
Бұл тетік қоғам белсенділері мен ұйымдарға сатып алу процестерінің заң талаптарына сәйкестігін бақылауға, ашық мәліметтер негізінде қоғамдық сараптама жасауға заңды негіз қалайды.
Тараптар үшін практикалық мәні
Мемлекеттік сатып алуға қатысушылар — тапсырыс берушілер мен өнім берушілер үшін мониторинг үдерісінің жүруі порталдағы әрбір әрекет пен құжаттың цифрлық із қалдыратынын білдіреді. Веб-порталда жарияланған әрбір келісімшарт, хабарландыру және қорытынды уәкілетті органның бағалау нысанына да, азаматтық қоғамның бақылау аясына да ілігуі мүмкін.
Дереккөз: Қазақстан Республикасының «Әділет» ақпараттық-құқықтық жүйесі