Мемлекеттік-жекешелік әріптестік (МЖӘ) жобаларына қаржы тарту кезінде инвестор мен несие беруші арасындағы кепілдік тетіктері шешуші рөл атқарады. Мұндай мәмілелерде жекеше әріптес өзінің болашақ түсімдерін немесе шарттан туындайтын құқықтарын кредиторға кепіл ретінде ұсына алады. Бұл тетік банктік қаржыландыруды тартуға мүмкіндік бергенімен, оның заңмен белгіленген қатаң шектеулері бар.
Инвестициялық шығындар өтемақысын кепілге беру тәртібі
МЖӘ шарты бойынша жекеше әріптеске қайтарылатын инвестициялық шығындардың өтемақысы түріндегі ақшалай түсімдерді кепілге қоюға болады. Алайда заңнама мұндай кепілдің мақсатын нақты шектейді: бұл талап ету құқығын кредиторға беру тек жобаны іске асыруға қажетті қарыздық қаржыландыруды тарту үшін ғана рұқсат етіледі. Басқа мақсаттарға немесе бөгде міндеттемелерге бұл түсімдерді кепіл етуге жол берілмейді.
Сонымен қатар, жекеше әріптестің шарт бойынша өз құқықтарын кепілге қоюы және осы құқықтардың құнын есепке алу тікелей Қазақстан Республикасының мемлекеттік-жекешелік әріптестік саласындағы заңнамасына сай жүргізіледі.
Міндеттеме бұзылғанда жекеше әріптесті ауыстыру
Жобаны қаржыландыратын кредиторлардың тәуекелін азайту үшін заңда серіктесті ауыстыру механизмі қарастырылған. Егер жекеше әріптес тікелей келісім жасасқан кредитор алдындағы өз қарызын өтемесе немесе МЖӘ шартының талаптарын тиісінше орындамаса, оны басқа қатысушымен алмастыруға болады.
Бұл процесс мынадай шарттармен орындалады:
- Тікелей келісім жасасқан кредиторлардың алдын ала келісімін алу;
- Мемлекеттік әріптестің жаңа жекеше әріптесті таңдау үшін арнайы конкурс немесе аукцион өткізуі.
Яғни кредитор міндеттеме орындалмаған жағдайда жобаның тоқтап қалмауына және жаңа инвесторды ашық бәсекелестік арқылы тартуға мүдделі болады.
Пайдалануға берілген объектілер бойынша өтемақы кепілдігі
МЖӘ шартының маңызды қаржылық тірегі — инвестицияны қайтару сенімділігі. Заң талабына сәйкес, пайдалануға берілген нысандар бойынша инвестициялық шығындарды өтеу толық көлемде орындалуға тиіс. Бұл төлемдер мемлекеттік-жекешелік әріптестік шартында нақты көрсетілген сомалар мен мерзімдер шегінде жүзеге асырылады, бұл өз кезегінде жеке әріптес пен оның кредиторлары үшін тәуекелдерді болжауға мүмкіндік береді.
Дереккөз: Қазақстан Республикасының «Әділет» ақпараттық-құқықтық жүйесі