Қазақстанның трансферттік баға белгілеу туралы заңнамасы шетелдік немесе бақылауға жататын ішкі операцияларға қатысатын компанияларға нақты талаптар қояды. Мәмілеге қатысушылар мен халықаралық топ өкілдері өз бағасының нарықтық сипатын дәлелдеумен қатар, салықтық тексерулерге дейін жағдайды дербес реттеу және өз мүддесін қорғау құқығына ие.
Мәмілеге қатысушылардың негізгі құқықтары
Заң мәмілеге қатысушыларға бақылау жүргізуші уәкілетті органмен қарым-қатынаста бағаның әділдігін растауға кең мүмкіндік береді. Бизнес субъекformatісі бағаның экономикалық негіздемесін, мәміле құнын және дифференциалды растайтын құжаттарды, сондай-ақ қолданылған әдіс туралы мәліметтерді ұсына алады. Сонымен қатар заңнама талаптары бойынша уәкілетті органнан ресми түсіндірмелер мен ақпарат алуға құқылы.
Мүддені қорғау тетіктері мынадай бағыттарды қамтиды:
- Бақылау және салықтық тексеру нәтижелері туралы хабарламаға шағым жасау барысында өз мүддесін жеке өзі, өкілі немесе салық консультанты арқылы білдіру;
- Тексеру актілері бойынша шығарылған хабарламаларға және лауазымды тұлғалардың әрекетіне немесе әрекетсіздігіне заңда белгіленген тәртіппен шағымдану;
- Тексеру басталғанға дейін мәміле бағасын, салық салу объектілерін немесе оған байланысты объектілерді дербес түзету;
- Уәкілетті органмен трансферттік баға белгілеуді қолдану бойынша алдын ала келісімдер жасасу.
Халықаралық топқа қатысушыларға берілген маңызды артықшылықтың бірі — еларалық, негізгі және жергілікті есептілікті өзінің атынан дайындауға немесе тапсыруға топтың басқа бір қатысушысына ресми уәкілеттік беру құқығы.
Мәміле жасаушыларға жүктелетін міндеттер
Құқықтармен қатар бизнеске баға белгілеудің дұрыстығын үнемі құжатпен бекітіп отыру міндеті артылады. Мәмілеге қатысушылар қолданылатын бағаның негізділігін дәлелдейтін есептілік пен құжаттаманы жүйелі жүргізуге, сондай-ақ мәмілелер мониторингі бойынша құжаттарды уәкілетті органға тапсыруға міндетті.
Егер уәкілетті органнан мәміле бағасын растау туралы ресми сұрау салу келіп түссе, компания сұрау салуды алған күннен бастап күнтізбелік отыз күн ішінде барлық қажетті ақпарат пен құжаттарды толық көлемде беруі тиіс. Тексеру жүргізілген жағдайда бағаның экономикалық негіздемесін, қолданылған әдістемені және дифференциалды растайтын деректерді орган талабымен ұсыну — міндетті шарт. Сондай-ақ заң бойынша жергілікті есептілікті тапсыру жүктелген субъектілер мұндай есептілікті уақтылы жүргізіп отыруға тиіс.
Халықаралық топ мүшелеріне қойылатын талаптар
Халықаралық топ құрамына кіретін қатысушыларға қосымша ашықтық талаптары қойылады. Олар уәкілетті органның заңды талаптарын орындаудан бөлек, халықаралық топқа қатысу туралы өтінішті ұсынуға міндетті.
Бұдан басқа, топ қатысушылары:
- Өздеріне жүктелген жағдайда негізгі және еларалық есептілікті жүргізуге;
- Трансферттік баға белгілеу бойынша бекітілген есептілікті мемлекеттік органға тапсыруға;
- Уәкілетті органның талап етуі бойынша негізгі және еларалық есептілікті ұсынуға міндетті.
Практикалық қауіптер мен негізгі әрекеттер
Трансферттік баға белгілеу саласындағы басты тәуекел — сұрау салынған құжаттарды мерзімінде ұсынбау немесе баға айырмашылығының экономикалық себебін аша алмау. Салық төлеушілер үшін ең ұтымды құқықтық құрал — тексеру тағайындалғанға дейін өз бағалары мен салық объектілерін дербес түзету мүмкіндігі. Бұл тексеру барысындағы даулардың алдын алады. Сондай-ақ мемлекеттік орган сұрау салған сәттен бастап берілетін күнтізбелік отыз күндік мерзімді қатаң сақтау және ішкі есептілікті сұрауды күтпей, алдын ала реттеп отыру қажет.
Дереккөз: Қазақстан Республикасының «Әділет» ақпараттық-құқықтық жүйесі