Көлік иесінің азаматтық-құқықтық жауапкершілігін міндетті сақтандыру — жолдағы қауіпсіздік пен залалды өтеудің негізгі кепілі. Алайда бұл жүйенің дұрыс жұмыс істеуі қатаң тексеруге байланысты. Заңнамаға сәйкес, бұл саладағы мемлекеттік бақылау мен қадағалау бір ғана құрылымға жүктелмеген: компаниялардың жұмысын бір орган, ал жүргізушілердің полис рәсімдеуін мүлде басқа мекемелер қадағалайды.
Сақтандыру ұйымдарын қадағалайтын уәкілетті орган
Сақтандыру компанияларының қызметін қаржы нарығы мен қаржы ұйымдарын реттеу, бақылау және қадағалау жөніндегі уәкілетті орган тексереді. Оның басты мақсаты — сақтандыру ұйымдарының заң талаптарын бұлжытпай орындауын, қаржылық тұрақтылығын және клиенттер алдындағы міндеттемелеріне адал болуын қамтамасыз ету.
Бұл қадағалау жүргізушілерге өз құқығын қорғауға сенім береді. Егер сақтандыру ұйымы өз қызметінде заң бұзушылықтарға жол берсе немесе жауапкершіліктен жалтарса, реттеуші орган арнайы бақылау тетіктерін іске қосады.
Жолдағы бақылау: жүргізушілердің міндетін тексеру
Көлік жүргізушілерінің сақтандыру шартын дер кезінде жасасуын жол жүрісі қауіпсіздігін қамтамасыз ету жөніндегі уәкілетті органның бөлімшелері тексереді. Бұл бақылау мынадай жағдайларда жүргізіледі:
- көлік құралдарын есепке қою және мемлекеттік тіркеу кезінде;
- жол жүрісі қағидаларының сақталуын қадағалау барысында;
- жол қауіпсіздігі саласындағы өзге де заңды өкілеттіктерді атқару кезінде.
Яғни, көлікті өз атына тіркегісі келетін немесе күнделікті жолға шығатын кез келген жүргізуші міндетті сақтандыру шартының бар-жоғын тексеру шеңберінде бақылауға түседі.
Мемлекеттік шекарадағы тексеру
Міндетті сақтандырудың талабы елге кіретін немесе транзитпен өтетін көліктерге де қатысты. Еуразиялық экономикалық одақтың кедендік шекарасымен сәйкес келетін Қазақстан Республикасының Мемлекеттік шекарасындағы автомобиль өткізу пункттерінде бұл бақылауды мемлекеттік кіріс органдары жүзеге асырады.
Кеден бекеттеріндегі тексеру арқылы шекарадан өтетін көлік жүргізушілерінің жауапкершілікті міндетті сақтандыру шартын жасасу міндетін орындауы нақты бақыланады. Бұл сырттан келген немесе шетелге шығатын көліктердің қатысуымен болатын ықтимал оқиғалардың алдын алуға мүмкіндік береді.
Мемлекеттік бақылаудың осындай үш буынды тетігі сақтандыру нарығының ашықтығын әрі жол қозғалысына қатысушылардың барлығына ортақ ереженің сақталуын қамтамасыз етеді.
Дереккөз: Қазақстан Республикасының «Әділет» ақпараттық-құқықтық жүйесі