Қазақстанда кәсіпкерлік немесе кәсіби қызметке берілетін кез келген ресми рұқсат қатаң белгіленген үлгі бойынша ресімделеді. Рұқсаттардың және оларға қосымшалардың нысандары мемлекеттік органдардың өз қалауымен емес, заңнамада нақты айқындалған келісу және бекіту рәсімдерінен өткен соң ғана күшіне енеді. Бұл талап құжат айналымының бірыңғай стандартын қалыптастырып, реттеушілік талаптардың анық болуына жағдай жасайды.
Бұл ережелер «Рұқсаттар және хабарламалар туралы» Қазақстан Республикасы Заңының 24-бабында бекітілген. Аталған норма рұқсат пен лицензияға қосымшалардың құқықтық мәртебесін және оларды кімдер бекітетінін тікелей белгілейді.
Рұқсат нысандарын бекіту және келісу тәртібі
Рұқсаттардың және оларға қосымшалардың нысандарын тиісті салаға жетекшілік ететін реттеуші мемлекеттік органдар әзірлейді. Дегенмен, реттеуші орган бұл құжаттардың нысандарын өз бетінше бекіте алмайды. Заң бойынша олар міндетті түрде мына органдармен келісілуге тиіс:
- рұқсаттар және хабарламалар саласындағы уәкілетті органмен;
- цифрландыру саласындағы уәкілетті органмен.
Мұндай екіжақты келісу құжаттардың цифрлық форматқа сай болуын және рұқсат беру жүйесінің жалпы саясатымен үндесуін қамтамасыз ету үшін маңызды.
Қаржы саласындағы рұқсаттардың өзіндік ережесі
Қаржы саласындағы қызметке және қаржы ресурстарын шоғырландыруға қатысты рұқсаттар үшін жеке құзырет белгіленген. Бұл бағыттағы рұқсаттардың және оларға қосымшалардың нысандарын өз құзыреті шегінде екі мемлекеттік құрылым бекітеді:
- Қазақстан Республикасының Ұлттық Банкі;
- Қаржы нарығы мен қаржы ұйымдарын реттеу, бақылау және қадағалау жөніндегі уәкілетті орган.
Бұл органдар қаржы нарығының тұрақтылығы мен қауіпсіздігіне тікелей жауапты болғандықтан, тиісті рұқсат үлгілерін бекіту құқығы да олардың өз құзыретінде қалдырылған.
Рұқсатқа қосымшаның құқықтық мәртебесі
Заңның 24-бабында қосымшаның маңызы нақты шегеленген: рұқсатқа қосымша осы рұқсаттың ажырамас бөлігі болып табылады. Демек, қосымшаны дербес немесе екінші дәрежелі құжат деп қарауға болмайды. Егер қызмет түріне қосымша ресімделген болса, негізгі рұқсат тек сол қосымшасымен бірге ғана толық заңды күшке ие.
Лицензияға қосымша қандай мақсатта ресімделеді?
Заң талабы бойынша, лицензияға қосымша нақты шектер мен талаптарды айқындау үшін қажет. Ол мына жағдайларды ресми көрсету үшін ресімделеді:
- лицензияланатын қызмет түрінің кіші түрлерін;
- нақты іс-әрекеттерді немесе операцияларды;
- лицензия берілген немесе берілетін нақты объектілерді;
- қызметті не әрекеттерді (операцияларды) жүзеге асырудың нақты мекенжайын.
Осылайша, лицензия жалпы құқықты білдірсе, қосымша субъектінің қандай бағытта, қай мекенжайда немесе қандай объектілерде жұмыс істеуге құқылы екенін нақтылайды. Қызметті осы қосымшада белгіленген мекенжайдан немесе кіші түрлерден тыс жүргізу рұқсат талаптарын бұзу болып саналады.
Дереккөз: Қазақстан Республикасының «Әділет» ақпараттық-құқықтық жүйесі