Мемлекеттік сатып алудағы ашықтық пен адал бәсеке көбіне тапсырыс берушінің құжаттаманы қалай әзірлегеніне тікелей байланысты. Конкурстық және аукциондық құжаттама, сондай-ақ баға ұсыныстарын сұрату кезінде жарияланатын ақпарат заң талаптарына толық сай келмесе, сатып алудың күші жойылып, қатысушылардың құқығы шектелуі мүмкін.
Құжаттаманы дайындау мен стандарттарды қолдану тәртібі
Сатып алуды ұйымдастырушы құжаттаманы қазақ және орыс тілдерінде дайындайды. Мұнда мемлекеттік құпиялар, таратылуы шектелген қызметтік ақпарат және заңмен қорғалатын өзге де құпиялар міндетті түрде ескеріледі. Егер сатып алынатын тауарды, жұмысты немесе қызметті пайдалануға беру үшін қажет болса, құжаттамада іске қосу-реттеу жұмыстарын орындау талабы міндетті түрде қамтылуға тиіс.
Техникалық өзіндік ерекшелікте бірінші кезекте ұлттық стандарттар, ал олар болмаса мемлекетаралық стандарттар көрсетіледі. Егер екі стандарт та жоқ болса, мемлекеттік сатып алуды нормалау қағидатын ескере отырып, тауар мен қызметтің функционалдық, техникалық, сапалық және пайдалану сипаттамалары белгіленеді. Сонымен қатар жеткізушілер тауардың техникалық регламенттер мен стандарттарға сай екенін растайтын құжаттарды ұсынуға міндеттеледі.
Бәсекені шектеуге және өлшенбейтін шарттарға салынған тыйым
Заң әлеуетті өнім берушілердің санын негізсіз азайтатын кез келген талапты белгілеуге қатаң тыйым салады. Осы орайда ұйымдастырушылар екі маңызды ұғымды ескеруі қажет:
- Өлшенбейтін талаптар: сандық немесе статистикалық әдістердің көмегімен нақты бағалауға немесе өлшеуге келмейтін шарттар;
- Әкімшілендірілмейтін талаптар: орындалуын тексеру немесе бақылау мүмкін болмайтын талаптар.
Сондай-ақ тауар белгілеріне, фирмалық атауларға, патенттерге, модельдерге, тауардың шыққан жеріне немесе нақты өндірушіге сілтеме жасауға болмайды. Бұл норма тауар мен қызметті жекелеген жеткізушіге бейімдеп жазу тәуекелін жояды.
Тауар белгісі мен өндірушіні көрсетуге рұқсат етілетін жағдайлар
Заңда нақты өндірушіге немесе маркаға сілтеме жасауға рұқсат беретін бірнеше ерекшелік қана көзделген:
- қолда бар негізгі жабдықты немесе орнатылған лицензиялық бағдарламалық қамтылымды толық жинақтау, жаңғырту және жарақтандыру қажет болғанда;
- лизинг қызметін ұсынушыны анықтау және лизинг нысанасын егжей-тегжейлі сипаттау кезінде;
- тапсырыс берушінің иелігінде бар тауарды жөндеу не оған техникалық қызмет көрсету қажет болғанда;
- дәрігерлік консилиум немесе медициналық-генетикалық қорытынды бойынша өмірлік көрсетілімі немесе жеке төзімсіздігі бар науқастарға техникалық көмекші құралдарды, кохлеарлық импланттарды, дәрілер мен емдік тамақтану өнімдерін сатып алғанда.
Баға ұсыныстарын сұрату тәсілінде бұл тізімге тағы бір ерекшелік қосылады: нарықта еркін қолжетімді, жалпы құны республикалық бюджет туралы заңда белгіленген тиісті қаржы жылына арналған айлық есептік көрсеткіштің 1000 еселенген мөлшерінен аспайтын біртекті тауарларды сатып алуға жол беріледі.
Жеңімпазды анықтау қалай жүзеге асырылады?
Өнім берушіні таңдау біліктілік талаптары мен құжаттама шарттарына сәйкестігі, баға ұсынысына әсер ететін өлшемшарттар, сондай-ақ мемлекеттік және өзге де цифрлық жүйелер мәліметінен веб-портал қалыптастыратын рейтинг негізінде жасалады. Ал баға ұсыныстарын сұрату тәсілінде басты назар қатысушы ұсынған бағаға аударылады.
Бұдан бөлек, уәкілетті орган бекітетін тізбеге сәйкес жекелеген тауарлар мен қызметтер бойынша қосымша біліктілік талаптары мен салалық үлгілік құжаттамалар қолданылуы мүмкін.
Дереккөз: Қазақстан Республикасының «Әділет» ақпараттық-құқықтық жүйесі