Қылмыстық іс бойынша апелляциялық сатының шешімі шыққаннан кейін сот актісін орындауға жолдаудың нақты мерзімдері мен ережелері қолданылады. Бұл рәсім заңда сотталған адамның құқығын қорғауға және сот шешімінің дер кезінде орындалуын қамтамасыз етуге бағытталған.
Істі бірінші сатыдағы сотқа жолдау мерзімі
Апелляциялық сатының үкімі немесе қаулысы қабылданғаннан кейін ол орындауға енгізілуі үшін бірінші сатыдағы сотқа қайтарылуы тиіс. Қылмыстық-процестік заңнама бұл әрекетті созуға жол бермейді: үкім немесе қаулы шығарылған күнінен бастап он тәуліктен кешіктірілмей, қылмыстық іспен бірге бастапқы сотқа жолданады.
Бұл мерзім іс құжаттарының және шығарылған жаңа не өзгертілген сот актісінің негізгі орындаушы органға — үкімді шығарған бірінші сатыдағы сотқа уақтылы жетуіне кепілдік береді.
Сотталған адамды күзеттен дереу босату талаптары
Егер апелляциялық соттың үкімі немесе қаулысы бойынша сотталған азамат күзетілуден босатылуға жататын болса, орындау тетігі жедел сипат алады. Мұндай жағдайда адам тағдырына қатысты бөлік жалпы он тәуліктік мерзімді күтпейді.
Босату тәртібі сотталушының отырысқа қатысуына байланысты екі түрлі жолмен жүзеге асады:
- Сот залында қатысып отырса: адамды күзетілуден босатуға тиіс сот актісі осы бөлігінде дереу орындалады;
- Сот отырысына тікелей қатыспаса: апелляциялық үкімнің не қаулының көшірмесі, не болмаса олардың қарар бөлімінен алынған үзінді-көшірме қамау орнының әкімшілігіне дереу жіберіледі. Бұл құжат адамды күзеттен шұғыл босату үшін негіз болады.
Практикалық салдары және жауапкершілік
Апелляциялық шешімнің қарар бөлімі сотталушының мәртебесін бірден өзгертуі мүмкін. Сондықтан заң сот актісінің толық көшірмесін дайындауды күтпей-ақ, қарар бөлімінен үзінді-көшірмені қамау мекемесіне шұғыл жолдауға мүмкіндік береді. Бұл норма азаматтың заңсыз немесе негізсіз қамауда қалып қоюына жол бермеу мақсатында қарастырылған.
Дереккөз: Қазақстан Республикасының «Әділет» ақпараттық-құқықтық жүйесі