Көлік кептелісі, автобус жолақтарының бөлінуі немесе қаладағы белгілі бір көшелердің жабылуы көлік иелерінің күнделікті тұрмысына тікелей әсер етеді. Мұндай шаралар кездейсоқ енгізілмейді: «Жол жүрісі туралы» заңның 25-бабына сәйкес, жол жүрісін ұйымдастыру жөніндегі іс-шаралар ең алдымен қозғалыс қауіпсіздігін арттыру және жолдардың өткізу қабілетін жақсарту мақсатында жүзеге асырылады.
Жол иелері мен мемлекеттік органдардың міндеті
Жол инфрақұрылымына жауапкершілік көлік саласындағы уәкілетті органға, әкімдіктерге, олардың аумақтық бөлімшелеріне және қарамағында жолдары бар жеке немесе заңды тұлғаларға жүктеледі. Жол иелері өз аумағында мынадай нақты міндеттерді орындауы тиіс:
- жол жүрісін ұйымдастыру және аумақтық-көліктік жоспарлау құжаттарына сай қызмет жүргізу;
- техникалық регламент талаптарына сәйкес бағдаршам, белгі секілді жол жүрісін реттеу құралдарының тәулік бойы дұрыс жұмыс істеуін және дер кезінде жедел жөнделуін қамтамасыз ету;
- қоғамдық көлікке, оның ішінде жеңіл рельсті көлікке ғана арналған арнайы жүріс жолақтарын ұйымдастыру.
Құрылыс пен аумақты жоспарлауға қойылатын талаптар
Жаңа ғимараттар, сауда орталықтары немесе тұрғын үй кешендері пайда болғанда, мемлекеттік органдар аумақтың өткізу қабілетін міндетті түрде есепке алуы керек. Заң бойынша адамдар жаппай баратын нысандар мен күрделі құрылыс нысандарын салмас бұрын, оларды көше-жол желісіне қосу тәртібі мен жүктемесі алдын ала белгіленеді.
Сонымен қатар жауапты құрылымдар аумақтардағы автомобильдендіру деңгейінің өсуін бағамдайды, «қызыл сызықтарды» орнатып, көлік инфрақұрылымының келешекте кеңеюіне арналған жерлерді резервке қою талаптарын бекітеді. Жол қозғалысын реттейтін құрылғылар мен белгілер стандарттау құжаттарында бекітілген талаптарға қатаң сай келуі міндетті.
Қалаға кіруге шектеу және арнайы аймақтар
Орталық және жергілікті атқарушы органдар көлік ағыны шамадан тыс жүктелген немесе экологиялық жағдай нашарлаған қала аумақтарында жол жүрісін арнайы ұйымдастыру аймақтарын құра алады. Бұл дегеніміз — әкімдіктер көлік құралдарының жекелеген қала аудандарына немесе орталық көшелерге кіруіне заңды түрде шектеу қоюға құқылы.
Мұндай шешімдерді қабылдау үшін олар жолдардағы қозғалыс жылдамдығын, қарқындылығын, арақашықтық пен техникалық құралдардың жай-күйін мониторинг арқылы бақылап, нақты деректерге сүйенеді.
Арнайы трассалар мен қауіпсіздік талаптары
Айрықша мақсаттағы көліктердің жүру қауіпсіздігі үшін заңда бөлек ережелер белгіленген. Астана және Алматы қалаларында — Қазақстан Республикасы Мемлекеттік күзет қызметі, ал өзге өңірлерде ұлттық қауіпсіздік органдары арнайы трассаларды, ондағы жылдамдық пен бағытты дербес айқындайды.
Бұл органдар қорғалатын тұлғалар мен айрықша көліктер өткен кезде қозғалысты шектеуге, көліктің аялдауы мен тоқтап тұруына тыйым салуға немесе бағытты уақытша өзгертуге құқылы. Сонымен қатар күзет шаралары жүріп жатқан кезеңде арнайы трассалардағы құрылыс пен жөндеу жұмыстары Мемлекеттік күзет қызметімен келісілуі тиіс әрі қажет болған жағдайда толық тоқтатыла тұрады.
Дереккөз: Қазақстан Республикасының «Әділет» ақпараттық-құқықтық жүйесі