Елді мекендердің бас жоспарлары мен құрылыс жобалары бекітілмес бұрын мұқият тексеруден өтуге тиіс. Бұл міндетті кезең — қала құрылысы жобаларының кешенді қала құрылысы сараптамасы. Оң қорытынды алынбаса, әзірленген жобалық шешімдер заңды күшіне енбейді және бекітілмейді.
Сараптаманы тиісті бағыттар бойынша сертификатталған мамандары бар мемлекеттік сараптама ұйымы ғана өткізеді. Бұл ретте құжаттарды қабылдау мен рәсімдеу процесі цифрлық форматта, яғни жобаларды әзірлеу мен сараптамадан өткізуге арналған порталда «бір терезе» қағидатымен ұйымдастырылады.
Сараптамаға кім тапсырыс бере алады?
Заң талабы бойынша жобаның тапсырыс берушісі сараптама тапсырыс берушісінің де міндетін қатар атқарады. Бұл өкілеттікті үшінші тұлғаларға беруге тыйым салынған. Сараптама тапсырыс берушілері жобаның маңызына қарай нақты бөлінген:
- жалпымемлекеттік маңызы бар жобалар бойынша тапсырыс беруші — сәулет, қала құрылысы және құрылыс істері жөніндегі уәкілетті орган;
- өңірлік маңызы бар, сондай-ақ елді мекендерді дамыту мен оларда құрылыс салу жобалары бойынша — жергілікті атқарушы органдар (әкімдіктер).
Тапсырыс беруші белгіленген қағидаларға сәйкес құжаттардың толық топтамасын ұсынуға міндетті. Сараптамаға берілген бастапқы деректер мен материалдардың шынайылығы мен анықтығы үшін де тікелей тапсырыс беруші жауап береді.
Сарапшылар нені тексереді?
Кешенді қала құрылысы сараптамасы тек техникалық сызбаларды қараумен шектелмейді, ол қала құрылысы сапасына терең талдау жүргізуден тұрады. Негізгі назар жобалық шешімдердің бастапқы құжаттар мен бекітілген талаптарға сәйкестігіне аударылады.
Тексерілетін басты мәселелердің бірі — жобаға қатысты қоғамдық және жария тыңдаулар мен жұртшылықпен талқылау хаттамаларының бастапқы материалдар құрамында болуы. Бұған қоса, барлық жобалау шешімдері мен есептеулердің қала құрылысы және техникалық регламенттерге, мемлекеттік және мемлекетаралық нормативтерге сай орындалуы жіті бағаланады. Егер бұрын бекітілген жобаларға түзету, өзгеріс немесе толықтыру енгізілсе, кешенді сараптама дәл осы тәртіппен қайта жүргізіледі.
Сараптама қорытындысы және дауды шешу
Тексеру нәтижесі бойынша сараптама ұйымы мен тапсырыс беруші арасындағы шарт негізінде тек екі түрлі шешім қабылданады: оң немесе теріс қорытынды. Қандай да бір аралық немесе өзге сипаттағы қорытынды беруге заңмен тыйым салынған. Оң қорытынды жобаны ресми бекітуге негіз болады және оның заңды күші осы қала құрылысы жобасының қолданылу мерзімімен бірдей сақталады.
Мемлекеттік сараптама ұйымы жобаға берілген барлық теріс қорытындылар туралы ақпаратты құрылыс істері жөніндегі уәкілетті органға міндетті түрде жібереді. Егер тапсырыс беруші сараптама нәтижелерімен және қорытындымен келіспесе, сарапшылардың шешіміне сот тәртібімен шағымдануға құқылы.
Дереккөз: Қазақстан Республикасының «Әділет» ақпараттық-құқықтық жүйесі