Мемлекеттік-жекешелік әріптестік (МЖӘ) аясында мемлекет тек дайын жобаларды ұсынып қана қоймайды, сонымен бірге бизнестің өзінен шыққан идеяларды да қарастыра алады. Алайда жеке компанияның МЖӘ жобасын әзірлеп ұсынуы келісімшартты тікелей алуға кепілдік бермейді. Заңнама бойынша жекеше бастама негізінде жекеше әріптесті таңдау міндетті түрде бәсекелі ортада, нақты ережелер бойынша жүзеге асады.
Жекеше бастама ұғымы және құжаттаманы келісу
Кәсіпкер белгіленген әлеуметтік-экономикалық міндеттер тізбесінен бір немесе бірнеше мәселені шешуге бағытталған жоба ұсынған кезде, бұл әрекет жекеше бастама болып танылады. Ол үшін әлеуетті әріптес болашақ МЖӘ жобасына арналған конкурстық немесе аукциондық құжаттаманың ақпараттық парағының жобасын өзі әзірлейді.
Дайындалған құжаттама бекітілуі үшін кезең-кезеңімен ресми сараптамалар мен тексерулерден өтеді:
- құжат тиісті саланың орталық уәкілетті мемлекеттік органдарымен және жергілікті атқарушы органдармен келісіледі;
- арнайы сараптамадан өткізіледі;
- мемлекеттік жоспарлау жөніндегі орталық уәкілетті орган белгілеген тәртіпке сай бекітіледі.
Бастамашының міндеті және бәсекелік талап
Жоба идеясын мемлекетке ұсынған жеке кәсіпкер шетте қала алмайды. Заң бойынша, МЖӘ жобасына бастамашы болған әлеуетті әріптес өзі ұсынған жоба бойынша өтетін конкурсқа қатысуға тікелей міндетті. Бұл талап жобаны жай ғана әзірлеп, кейін іске асырудан бас тарту қаупін шектейді.
Сонымен қатар заң нақты бәсекелестікті талап етеді. Егер біліктілікті іріктеу қорытындысы бойынша конкурсқа екіден кем әлеуетті жекеше әріптес жіберілсе, ондай конкурс өткізілмеген болып есептеледі. Мұндай жағдайда заң қайта конкурс өткізу мүмкіндігін қарастырады.
Жобаны әзірлеу шығындары қалай қайтарылады?
Жобаны ұсынған бастамашы конкурста жеңіліп қалса немесе басқа қатысушы озық шықса, бастапқы инвестиция мен шығындар далаға кетпейді. Заңнамада бастамашының құқығын қорғайтын нақты қаржылық механизм көзделген.
Конкурстың немесе аукционның қорытындысы бойынша мемлекеттік-жекешелік әріптестік шартын жасасқан жеңімпаз жобаға бастамашылық жасаған тұлғаның мынадай шығындарын өтеуге міндетті:
- конкурстық (аукциондық) құжаттаманың ақпараттық парағының жобасын дайындауға кеткен шығындар;
- мемлекеттік-жекешелік әріптестік шартының жобасын әзірлеуге жұмсалған қаражат.
Осылайша, жекеше бастама институты кәсіпкерлерге нарықтағы қажеттіліктерді өздері анықтап, мемлекетке шешім ұсынуға мүмкіндік береді, ал бәсекелестік қағидасы мемлекет үшін ең тиімді шарттарды таңдауды қамтамасыз етеді.
Дереккөз: Қазақстан Республикасының «Әділет» ақпараттық-құқықтық жүйесі