Қазақстанда валюталық заңнама талаптарын бұзған жеке және заңды тұлғаларға қатысты қадағалау тетіктері нақты жіктелген. Ел аумағында қаржылық операция жасайтын кәсіпкерлер мен банктер үшін валюталық бақылау органдарының қандай шара қолданатынын және олардың құқықтық салдарын алдын ала білу маңызды.
Валюталық бақылау органдарының өкілеттігі
Валюталық реттеу және валюталық бақылау туралы заңнамаға сәйкес, валюталық бақылау органдары субъектілер тарапынан кемшілік немесе құқықбұзушылық тапқан жағдайда заңда көзделген ықпал ету тетіктерін қолдануға құқылы. Оларға шектеулі ықпал ету шаралары, қадағалап ден қою шаралары және әртүрлі санкциялар жатады.
Бұл шаралар субъектінің нарықтағы мәртебесіне тікелей байланысты. Заң жүзінде банктерге, мамандандырылған қаржылық ұйымдарға және қарапайым қатысушыларға қойылатын талаптар деңгейі әртүрлі белгіленген.
Субъектілерге қолданылатын шаралардың айырмашылығы
Қазақстан Республикасының Ұлттық Банкі заң бұзушылықты анықтаған кезде нарық қатысушыларының санатына қарай мынадай шараларды іске асырады:
- Уәкілетті банктер мен бағалы қағаздар нарығының кәсіби қатысушыларына: клиенттер тапсырмасымен валюталық операция жасайтын осы ұйымдарға Әкімшілік құқық бұзушылық туралы кодекске сәйкес әкімшілік жаза қолданылады. Бұған қоса, кемшіліктер мен оларға себеп болған жағдайларды жою туралы талап қойылады.
- Уәкілетті ұйымдарға: әкімшілік жазалардан бөлек, банктер мен банк қызметі туралы заңнама және өзге де заңдар негізінде қадағалап ден қою шаралары мен санкциялар салынады.
- Өзге резиденттер мен ел аумағында операция жүргізетін бейрезиденттерге: алдыңғы топтарға кірмейтін компаниялар мен азаматтарға анықталған бұзушылықтарды жою туралы жазбаша хабарлама түрінде шектеулі ықпал ету шарасы және әкімшілік жазалар қолданылады.
Жазбаша хабарламаны орындамаудың тәуекелі
Ұлттық Банктен бұзушылықты жою туралы жазбаша хабарлама алған тұлғалар оны белгіленген мерзімде орындауға міндетті. Мұндай хабарлама жай ғана ескерту емес, тікелей орындалуы тиіс ресми құқықтық құжат саналады.
Егер резидент немесе бейрезидент хабарламада қойылған талапты уақытында орындамаса, бұл жайт оған қатысты тексеру бастауға тікелей негіз болады. Тексеруді Ұлттық Банк өз бетінше де, құзыретіне қарай басқа да валюталық бақылау органдарымен бірлесіп те жүргізе алады. Сондықтан жазбаша нұсқау түскен сәттен бастап кемшіліктерді дер кезінде жойып, тиісті есепті реттеу қосымша тексерулер мен қатаң жазалардың алдын алады.
Дереккөз: Қазақстан Республикасының «Әділет» ақпараттық-құқықтық жүйесі