Мемлекеттік-жекешелік әріптестік (МЖӘ) аясында жекеше әріптесті тікелей келіссөздер негізінде айқындау — жалпы ереже емес, заңмен қатаң шектелген айрықша тетік. Қолданыстағы заңнама мұндай тәсілді кез келген жобаға қолдануға жол бермейді және оған тек мемлекеттік деңгейдегі ерекше шарттар орындалғанда ғана рұқсат етеді.
Тікелей келіссөздер жүргізудің негізгі талаптары
«Мемлекеттік-жекешелік әріптестік туралы» Қазақстан Республикасы Заңының 44-бабына сәйкес, жекеше әріптесті конкурстық рәсімдерсіз, тікелей келіссөздер арқылы айқындау үшін мынадай міндетті шарттар толық сәйкес келуі тиіс:
- Жобаның сипаты: жоба технологиялар трансферін көздейтін бірегей объектілерді құруға және пайдалануға тікелей бағытталуы қажет;
- Шешім қабылдау деңгейі: тікелей келіссөздер тек Қазақстан Республикасы Үкіметінің ресми шешімі негізінде ғана жүзеге асырылады.
Демек, жоба аясында салынатын немесе пайдаланылатын объектіде бірегей сипат пен жаңа технологиялардың берілуі (трансфері) көзделмесе, бұл норманы қолдану заңсыз болып саналады.
Үкімет шешімінің құқықтық маңызы
Заң шығарушы тікелей келіссөздер тәсіліне өкілеттікті тек Үкіметке бекітіп берген. Бұл жергілікті атқарушы органдар немесе салалық министрліктер өз бетінше мұндай жолмен жекеше әріптесті таңдай алмайтынын білдіреді.
Инвестор мен мемлекеттік орган үшін бұл талап — ең алдымен тәуекелдерді азайту кепілі. Егер МЖӘ жобасы технологиялық тұрғыдан бірегей болмаса және оған Үкіметтің тиісті қаулысы шықпаса, жасалған келісімдер құқықтық күшін жоғалту қаупіне тап болады.
Практикалық салдары және шектеулер
Бұл норма әдеттегі стандартты құрылыс немесе қызмет көрсету жобаларында бәсекелестікті шектеуге тосқауыл қояды. Тікелей келіссөз жүргізуге ұмтылатын әлеуетті жекеше әріптес ең алдымен өзі ұсынатын инфрақұрылымның бірегейлігін және елімізге әкелінетін технология трансферін құжат жүзінде нақты дәлелдей алуы тиіс.
Дереккөз: Қазақстан Республикасының «Әділет» ақпараттық-құқықтық жүйесі