Қазақстанда қолма-қол шетел валютасымен айырбастау операцияларын кез келген ұйым немесе жеке адам өз бетінше жүргізе алмайды. Заңнамаға сәйкес, шетел валютасын ұлттық валютаға немесе басқа шетелдік валютаға сатып алу және сату тек арнайы рұқсаты бар мекемелерге жүктелген қаржылық қызмет түрі саналады.
Айырбастау қызметін кімдер жүзеге асыра алады?
«Валюталық реттеу және валюталық бақылау туралы» заңның 11-бабына сай, қолма-қол шетел валютасымен операцияларды жүргізу құқығы тек белгілі бір субъектілерге ғана берілген:
- Қазақстан Республикасының Ұлттық Банкінің немесе қаржы нарығы мен қаржы ұйымдарын реттеу, бақылау және қадағалау жөніндегі уәкілетті органның берген лицензиясы бар уәкілетті ұйымдар;
- Қазақстан Республикасының заңдарына сәйкес осындай қызметке құқығы бар уәкілетті банктер.
Аталған санатқа кірмейтін өзге тұлғалардың Қазақстан аумағында қолма-қол шетел валютасын сатып алу немесе сату бойынша қаржылық қызметтер ұсынуына заңмен тікелей тыйым салынған. Бұл талап көлеңкелі валюталық мәмілелерді шектеуге және азаматтарды қаржылық алаяқтықтан қорғауға бағытталған.
Айырбастау пункттеріндегі бағамды белгілеу тәртібі
Айырбастау пункттерінде шетел валютасын сату және сатып алу бағамдары еркін немесе бейберекет қойылмайды. Олардың жұмысы мен бағамдарды белгілеу тәртібі Қазақстан Республикасында қолма-қол шетел валютасымен айырбастау операцияларын жүзеге асыру қағидаларында нақты айқындалады.
Бұл қағидалар қаржы нарығының ашықтығын және клиенттерге қызмет көрсету кезінде баға белгілеу тетігінің нақты әрі біркелкі болуын қамтамасыз етеді.
Ұлттық Банктің бағамдық ауытқу шегін бекіту құқығы
Валюталық нарықтағы күрт тұрақсыздықты болдырмау үшін реттеуші органға арнайы өкілеттік берілген. Қазақстан Республикасының Ұлттық Банкі айырбастау пункттері арқылы жүргізілетін операциялар бойынша қолма-қол шетел валютасын ұлттық валютаға сатып алу мен сату бағамдарының арасындағы ауытқу шектерін белгілеуге құқылы.
Бұған қоса, бағамдардан ауытқу шектері қолданылатын шетел валюталарының түрлерін де Ұлттық Банк дербес айқындайды. Бұл тетік айырбастау пункттерінің бағамдық айырманы негізсіз тым қатты ұлғайтып жіберуіне жол бермейді.
Қаржылық операция кезінде нені ескеру қажет?
Валюта айырбастауды жоспарлаған әрбір тұтынушы операцияны тек лицензиясы бар ресми айырбастау пункттері немесе банк бөлімшелері арқылы жүргізуі тиіс. Заңдастырылмаған делдалдармен қолма-қол валюта алмастыру заңсыз қызметке жүгіну қаупін туғызып қана қоймай, қаржылық шығынға немесе жасанды купюраларға тап болу тәуекелін арттырады.
Дереккөз: Қазақстан Республикасының «Әділет» ақпараттық-құқықтық жүйесі