Кәсіпкерлік қызметке жаңа талаптар жүктеу немесе бақылауды жеңілдету мемлекеттік реттеудің заңмен бекітілген шеңберінде ғана жүреді. Бизнеске ауыртпалық түсірмеу және оның күтпеген шектеулерге тап болмауы үшін «Рұқсаттар және хабарламалар туралы» Қазақстан Республикасы Заңының 18-бабында рұқсат беру мен хабарлама жасау тетігін қолданысқа енгізудің және оның күшін жоюдың арнайы қағидалары бекітілген.
Рұқсат пен хабарламаны енгізудің негізгі шарты
Мемлекеттік органдар рұқсат беру немесе хабарлама жасау тәртібін өз бетінше, ішкі бұйрықтар арқылы енгізе алмайды. Заң бойынша мұндай талаптар аталған Заңның 1, 2 және 3-қосымшаларындағы арнайы тізбелерге енгізілуі шарт. Жалғыз ерекшелік — тауарлардың жекелеген түрлерінің экспорты мен импортына рұқсат беру шаралары (Заңның 37-бабы аясында).
Сонымен қатар, жаңа талапты бекітпес бұрын мемлекеттік реттеуші органдар Қазақстан Республикасының Кәсіпкерлік кодексіне сәйкес міндетті түрде реттеушілік әсерді талдау (РӘТ) рәсімін жүргізуге тиіс. Бұл тетік енгізілетін шектеулердің негізділігін алдын ала сараптауға мүмкіндік береді.
Күшіне ену мерзімі және бизнеске берілетін 60 күн
Бұрын рұқсат талап етілмеген қызмет саласына жаңа тәртіп белгіленсе, рұқсат алу міндеті тиісті нормативтік құқықтық акт қолданысқа енгізілген сәттен бастап пайда болады. Бұл ретте кәсіпкерлердің дайындалуына уақыт беру үшін нақты кепілдіктер көзделген:
- Рұқсат алу тәртібін, біліктілік талаптарын немесе құжаттар тізбесін бекітетін актілер алғашқы ресми жарияланған күннен кейін күнтізбелік алпыс күн өткен соң ғана күшіне енеді.
- Ерекше жағдай: елдің қорғанысы, ұлттық қауіпсіздік, адам өмірі мен денсаулығы, қоршаған ортаны қорғау және ішкі нарықтағы тапшылықты азайту мақсатында тауарлар экспорты мен импортына енгізілетін құжаттарға бұл ереже жүрмейді. Ондай актілер жарияланғаннан кейін күнтізбелік он күн өткен соң күшіне енеді (егер актінің өзінде өзге мерзім көрсетілмесе).
Өтпелі кезеңдегі жұмыс: рұқсатсыз әрекет ету құқығы
Заң жаңа ереже қолданысқа енгенге дейін бизнеске құжаттарын ерте тапсыру мүмкіндігін береді. Өтініш берушілер жаңа акт қолданысқа енгізілгенге дейін, бірақ ол күшіне енуге кемінде бес жұмыс күні қалғанға дейін рұқсат алуға өтініш бере алады.
Осы ереже бойынша өтініш тапсырған тұлғалар рұқсат берілгенге дейін немесе уәжді бас тарту хаты қолына тигенге дейін өз қызметін рұқсатсыз-ақ заңды түрде жалғастыруға құқылы. Рұқсат беруші орган шешімді акт күшіне енгеннен кейін бекітілген мерзімде қабылдайды. Алайда бұл құқық қаржы саласына және қаржы ресурстарын шоғырландыруға қатысты қызметтерге қолданылмайды.
Рұқсат немесе хабарлама тәртібінің күшін жою
Егер мемлекеттік реттеу өзіне жүктелген мақсаттарға қол жеткізбесе немесе өзектілігін жоғалтса, рұқсат беру немесе хабарлама жасау тәртібінің күші жойылады. Күшін жою Заңның 1, 2 және 3-қосымшаларындағы тізбелерден тиісті тармақты алып тастау арқылы іске асырылады. Мұндай шешім қабылданғаннан кейін жеке немесе заңды тұлғалар бұрынғы қызметті ешқандай рұқсат алмастан немесе хабарлама жіберместен еркін жүргізе береді.
Дереккөз: Қазақстан Республикасының «Әділет» ақпараттық-құқықтық жүйесі