Мемлекеттік сатып алуда шарт жасасу және оны орындау кезеңінде құжат талаптарын өз бетінше өзгертуге немесе мәмілені еркін бұза салуға тыйым салынады. Заңнама шарт жобасына түзету енгізуді, қол қойылған келісімшартты қайта қарауды және оны мерзімінен бұрын тоқтатуды қатаң шектелген жағдайларда ғана қарастырады.
Шарт жобасына түзету енгізу талаптары
Өнім берушіні таңдауға негіз болған сапа мен өзге де талаптар өзгермеуі тиіс. Конкурс немесе аукцион қорытындысы бойынша ұсынылған шарт жобасына мынадай нақты жағдайларда ғана өзгеріс енгізуге жол беріледі:
- қорытынды хаттамасына қол қойылған күннен бастап бес жұмыс күнінен кешіктірмей бастама көтеріліп, тараптардың өзара келісімімен шарт сомасы азайтылса;
- жеңімпаз шарт жасасудан жалтарған жағдайда, екінші орын алған әлеуетті өнім берушіге жіберілетін шарттың орындалу мерзімі бес жұмыс күніне ұзартылса.
Заңда бекітілген осы талаптарды сақтамай, шарт жобасының мазмұнын басқаша өзгертуге тікелей тыйым салынған.
Жасалған шартқа қандай жағдайда өзгеріс енеді?
Қол қойылған шарттың мәтіні мен шарттарын қайта қарау үшін заңнамада арнайы негіздер қарастырылған. Негізгі қағида — бастапқы сапа мен жеңімпазды анықтауға ықпал еткен өлшемдер сақталуы керек. Түзетулер мынадай жағдайларда мүмкін:
- Баға мен көлем: өзара келісіммен бағаны немесе соманы азайту; сараптамадан өткен жобалау-сметалық құжаттамаға өзгеріс еніп, қосымша қаржы бөлінгенде соманы ұлғайту; бірлік бағасы өзгермеген жағдайда қалыптасқан үнемдеу шегінде көлемді арттыру не азайту;
- Сапалық артықшылық: егер өнім беруші бастапқы бағаны өзгертпей, неғұрлым үздік сипаттамаларды, сапаны немесе жедел мерзімді ұсынса;
- Мерзімді ұзарту: төтенше жағдай не карантин енгізілгенде; еңсерілмейтін күш жағдайлары мен тексеру кедергілері туындағанда; сондай-ақ өнім беруші тауар өндірушісі болса (ағымдағы қаржы жылы ішінде он жұмыс күнінен аспайтын мерзімге);
- Қаржылық және ұйымдастырушылық өзгерістер: ҚҚС есебіне тұру немесе шығу, табиғи монополия тарифтерінің өзгеруі, факторинг кезіндегі деректемелерді жаңарту, тұрақсыздық айыбын ұстап қалу есебінен соманы азайту.
Шартты мерзімінен бұрын бұзу тәртібі
Шарттың қолданылу мерзімі аяқталғанға дейін оны тоқтату біржақты тәртіппен, тараптардың өзара келісімімен немесе сот актісі негізінде жүзеге асады.
Тапсырыс беруші мына жағдайларда шартты біржақты бұзуға құқылы:
- өнім беруші өз міндеттемелерін орындаудан бас тартса немесе жұмысты тиісінше орындамаса;
- өтінімде көрсетілмеген қосалқы мердігерлер тартылса немесе рұқсат етілген көлемнен асып кетсе;
- шарттың орындалуын қамтамасыз ету, аванс немесе демпингке қарсы сома мерзімінде енгізілмесе.
Сонымен бірге тараптардың бірі таратылған не банкрот болған кезде, заңда белгіленген шектеулер бұзылғаны немесе өнім берушіге заңсыз жәрдем көрсетілгені әшкереленсе, келісім біржақты бұзылады. Егер жұмысты одан әрі орындау орынсыз болса, тараптар оның себебін егжей-тегжейлі негіздей отырып, шартты өзара келісім бойынша бұза алады.
Дереккөз: Қазақстан Республикасының «Әділет» ақпараттық-құқықтық жүйесі