Коммерциялық дауларды төрелік арқылы шешу кезінде түпкілікті нәтиже төрелік шешімді қабылдау тәртібіне тікелей байланысты. Заңнама талабына сай, төрелік істің мән-жайын толық зерттегеннен кейін шешімді құрамға кіретін төрешілердің көпшілік даусымен шығарады. Бұл процесс бизнес өкілдері үшін даудың қалай түйінделетінін және қабылданған актінің заңды күшін қай сәттен бастап алатынын түсіну тұрғысынан маңызды.
Шешімді жариялау тәртібі мен қарарлық бөлік
Егер төрелік регламентінде өзгеше ереже көзделмесе, шешім отырыс барысында көпшілікке жарияланады. Сонымен қатар төрелік құрам шешімнің толық мәтінін емес, тек қарарлық бөлігін ғана оқуға құқылы.
Қарарлық бөлік қана жарияланған жағдайда мына талаптар ескеріледі:
- тараптарға дәлелді әрі негізделген уәжді шешім қарарлық бөлік жарияланған күннен бастап күнтізбелік он күн ішінде жіберілуге тиіс;
- егер төрелік регламентінде немесе тараптардың өзара келісімінде өзге мерзім көрсетілсе, сол арнайы мерзім қолданылады.
Төрешінің айрықша пікірі
Дауды алқалы құрам қараған кезде төрешілер арасында бірауызды келісім әрдайым бола бермейді. Мұндай жағдайда төрелік мүшелерінің көпшілігінің ұстанымымен келіспеген төреші өзінің айрықша пікірін жазбаша білдіруге құқылы.
Бұл құжат төрелік шешімге қоса тіркеледі. Дауласушы тараптар төрешінің айрықша пікірімен еркін танысуға толық құқылы, бұл дауды шешудің ашықтығын қамтамасыз етеді.
Шешім қабылдауды кейінге қалдыру
Іс бойынша түйткілді сұрақтар немесе анықталмаған мән-жайлар туындаса, төрелік шешім қабылдауды кейінге қалдыра алады. Мұндай қажеттілік болған кезде төрелік тараптарды қосымша отырысқа шақыруға құқылы. Бұл тетік барлық дәлелдемені толық зерттеп, даудың мәніне тереңірек үңілу үшін пайдаланылады.
Шешімнің қабылданған орны және күшіне ену сәті
Төрелік шешім ресми түрде төреліктің талқылау орнында қабылданған болып есептеледі. Ең басты құқықтық ерекшелік — актіге төреші немесе төрешілер қол қойған күні ол бірден заңды күшіне енеді.
Дереккөз: Қазақстан Республикасының «Әділет» ақпараттық-құқықтық жүйесі