Акционерлік қоғам — өз қызметін жүргізу және инвестиция тарту мақсатында акциялар шығаратын заңды тұлға. Бұл құрылым ірі бизнесті ұйымдастырудың, капитал біріктірудің және қаржылық тәуекелді бөлудің негізгі тетіктерінің бірі болып табылады.
Мүліктің оқшаулануы және тараптардың жауапкершілігі
Акционерлік қоғамның ең басты ерекшелігі — оның мүлкі құрылтайшылардың, яғни акционерлердің жеке қаражатынан толық бөлінген. Заң талабына сай, қоғам өз акционерлерінің жеке қарыздары мен міндеттемелеріне жауап бермейді. Дәл сол сияқты компанияның өз міндеттемелері бойынша да тек осы ұйымға тиесілі мүлік қана кепіл болады.
Бұл ережеден жалғыз ерекшелік ретінде «Азаматтарға арналған үкімет» мемлекеттік корпорациясы қарастырылған. Оның міндеттемелері бойынша Қазақстан Республикасының Үкіметі субсидиарлық жауаптылықта болады, яғни мемлекет қосымша жауапкершілік арқалайды.
Акционерлердің тәуекел шегі
Акционер компанияның күнделікті қарыздарына жеке мүлкімен жауап бермейді. Оның тәуекелі өзіне тиесілі акциялардың құнымен ғана шектеледі. Егер компания қаржылық тығырыққа тірелсе немесе шығынға батса, инвестор заң актілерінде көзделген өзге жағдайлар болмаса, ең көбі салған инвестициясынан, яғни акцияларының құнынан ғана айырылуы мүмкін.
Бағалы қағаздар шығару құқығы және қызмет нысандары
Акционерлік қоғамдарға капитал нарығында қаржы тарту үшін кең құралдар берілген:
- Облигациялар және бағалы қағаздардың өзге де түрлерін шығаруға құқылы;
- Қазақстан Республикасының заңдарында көзделген жағдайларда бұл нысанда коммерциялық емес ұйымдар да құрылуы мүмкін (бұндай коммерциялық емес ұйымдар облигация шығара алмайды);
- Қызметтің кейбір жекелеген түрлерін жүзеге асыру үшін акционерлік қоғам нысанын таңдау заң жүзінде міндетті болып белгіленуі мүмкін.
Фирмалық атауға қойылатын талаптар
Әрбір қоғамның ресми фирмалық атауы болуға тиіс. Ол атауда заңды тұлғаның нақты есімімен бірге «акционерлік қоғам» деген ұйымдық-құқықтық нысаны толық жазылуы шарт. Сонымен қатар, ресми құжат айналымында және күнделікті іскерлік тәжірибеде ұйым атауынан кейін «АҚ» аббревиатурасын пайдалануға рұқсат етіледі.
Дереккөз: Қазақстан Республикасының «Әділет» ақпараттық-құқықтық жүйесі