Бірлескен қызмет туралы шарт негізінде күш біріктірген азаматтар мен кәсіпкерлер үшін ең басты мәселе — күнделікті басқару мен шешім қабылдау жүйесін реттеу. Азаматтық заңнамаға сәйкес, тараптардың ортақ істерін жүргізу олардың өзара ортақ келісіміне сүйенеді. Яғни, арнайы ескертпе болмаса, маңызды қадамдар серіктестердің бірлескен еркімен шешілуі тиіс.
Ортақ келісім қағидаты қалай жұмыс істейді?
Әдепкі жағдайда шартқа қатысушылардың әрқайсысы бірлескен мақсатқа жету үшін тең құқылы шешім қабылдауға қатысады. Ортақ келісу қағидаты бірде-бір қатысушының өзгелердің келісімінсіз баршаға міндетті шешім қабылдай алмайтынын білдіреді. Бұл тәсіл бірлескен істің ашықтығын сақтауға мүмкіндік бергенімен, шұғыл мәселелер туындаған кезде үйлестіру қиындықтарын тудыруы мүмкін.
Істі серіктестердің біріне тапсыру және сенімхат талабы
Бизнесті немесе ортақ қызметті жедел әрі тиімді басқару үшін қатысушылар ортақ істерді жүргізуді өз арасынан біреуіне жүктей алады. Заңнама мұндай өкілеттік берудің нақты талабын белгілейді:
- Ортақ істерді жүргізу мен басшылықты өз қолына алған қатысушы шарттың өзге серіктестері берген сенімхат негізінде ғана әрекет етеді.
- Сенімхатсыз жасалған әрекеттер өзге тараптар үшін заңдық салдар тудырмауы немесе серіктестер арасындағы дауға ұласуы ықтимал.
Демек, сенім білдірілген тұлға шарт аясындағы барлық мәмілені, үшінші тараптармен байланысты ресми сенімхат шеңберінде атқаруға міндетті.
Үшінші тұлғаға басқару құқығын беру жағдайлары
Қатысушылар өзара келісім бойынша басқаруды сыртқы тарапқа тапсыруға құқылы. Алайда ортақ істерді жүргізуді серіктестер қатарына кірмейтін үшінші тұлғаға жүктеу заңда тікелей көрсетілген арнайы жағдайларда ғана мүмкін болады. Мұндай ерекше жағдайлар Азаматтық кодекстің 823-бабында және Қазақстан Республикасының жобалық қаржыландыру мен секьюритилендіру туралы заңнамасында көзделген тәртіппен жүзеге асырылады.
Практикалық қауіптер мен келесі қадамдар
Бірлескен қызметке кіріспес бұрын басқару тетігін шартта алдын ала нақты жазып алған абзал. Егер бір қатысушыға жедел шешім қабылдау құқығы берілсе, барлық қалған мүшелер ресми сенімхат ресімдеуі қажет. Ал істі үшінші тарапқа тапсыру қажеттілігі туындаса, жобаның арнайы заңнама талаптарына сәйкестігін мұқият тексеру маңызды.
Дереккөз: Қазақстан Республикасының «Әділет» ақпараттық-құқықтық жүйесі