Акционерлердің жалпы жиналысы — акционерлік қоғамдағы негізгі мәселелер талқыланып, шешім қабылданатын басты басқару тетігі. Заң талабы бойынша бұл жиналыстар жылдық және кезектен тыс болып екіге бөлінеді. Қоғам әр жыл сайын міндетті түрде жылдық жалпы жиналысты өткізіп тұруға тиіс, ал одан бөлек шақырылған барлық басқосу кезектен тыс болып саналады.
Алғашқы жиналыс қашан шақырылады?
Жаңадан құрылған акционерлік қоғам үшін алғашқы жиналыстың маңызы зор. Жарияланған акциялардың шығарылымы мемлекеттік тіркеуден өткен соң және акция ұстаушылардың тізілімдер жүйесі жасақталғаннан кейін, екі ай ішінде акционерлердің бірінші жалпы жиналысы шақырылып, өткізілуге тиіс.
Дәл осы алғашқы басқосуда қоғамның директорлар кеңесі сайланады. Бұл компанияның әрі қарайғы стратегиялық жұмысын заң шеңберінде үйлестіруге мүмкіндік береді.
Жылдық жалпы жиналыстың күн тәртібі
Акционерлердің жыл сайынғы жиналысында кәсіпорынның өткен кезеңдегі тыныс-тіршілігіне баға беріліп, нақты қаржылық шешімдер қабылданады. Заң бойынша мұндай жиналыста келесі негізгі мәселелер қаралуы шарт:
- қоғамның аудиттелген жылдық қаржылық есептілігін бекіту;
- аяқталған қаржы жылы үшін таза кірісті бөлу тәртібін бекіту және бір жай акцияға есептелген дивиденд мөлшерін айқындау;
- акционерлерден қоғамның немесе оның лауазымды адамдарының іс-әрекетіне түскен өтініштерді және оларды қарау нәтижелерін талқылау.
Бұған қоса, директорлар кеңесінің төрағасы кеңес мүшелері мен атқарушы орган құрамына төленетін сыйақы мөлшері және олардың құрамы жайында акционерлерге ресми хабарлайды. Сондай-ақ жиналыс өз құзыретіне жататын басқа да мәселелерді қарап, шешім шығаруға құқылы.
Өткізу мерзімі және аудиторлық талап
Жылдық жалпы жиналыс қаржы жылы аяқталған соң бес ай ішінде ұйымдастырылуы қажет. Бұл мерзім компанияға жылдық қорытындыны сараптап, есептілік дайындауға уақыт береді.
Егер есепті кезеңде қоғамның аудитін аяқтау мүмкін болмаса, заң бұл мерзімді автоматты түрде үш айға дейін ұзартылған деп есептейді. Бұл аудиторлық тексеру толық жүргізілмейінше, шикі қаржылық шешімдердің қабылдануына жол бермеу үшін көзделген.
Жалғыз акционері бар қоғамдардағы шешім қабылдау ережесі
Егер қоғамның барлық дауыс беретін акциясы тек бір адамға немесе бір ұйымға тиесілі болса, мұндай жерде жалпы жиналыс өткізілмейді. Мұндайда заң немесе қоғам жарғысы жиналыс құзыретіне жатқызған шешімдерді жалғыз акционер жеке-дара қабылдайды.
Мұндай шешімдер жазбаша ресімделуге тиіс әрі артықшылықты акциялар беретін құқықтарды шектемеуі, оларға нұқсан келтірмеуі шарт. Ал барлық дауыс беретін акцияны иеленген жалғыз акционер заңды тұлға болса, тиісті шешімдерді оның жарғысына және Қазақстан заңнамасына сай өкілеттігі бар органы, лауазымды тұлғалары немесе қызметкерлері шығарады.
Дереккөз: Қазақстан Республикасының «Әділет» ақпараттық-құқықтық жүйесі