Жылжымайтын мүлікті сатып алғанда, сатқанда немесе мұраға рәсімдегенде кез келген азамат құқықтық тазалық пен нақты мәліметке сүйенеді. Қазақстан заңнамасында осы ақпаратты жүйелейтін негізгі құжаттық құрылымдардың бірі — жылжымайтын мүліктің тіркеу парағы. Бұл құжат нақты объектінің құқықтық жағдайын, оған тиесілі ауыртпалықтар мен талаптарды бір жүйеге келтіреді.
Тіркеу парағы қандай объектілерге толтырылады?
Заң талабы бойынша тіркеу парағы барлық жылжымайтын мүлікке жаппай әрі ретсіз ашыла бермейді. Ол нақты үш түрлі жағдайда және бекітілген объектілерге ғана ресімделеді:
- жеке дара жер учаскесіне;
- жылжымайтын мүліктің кейінгі объектісіне;
- жер учаскесіне және онда орналасқан бастапқы жылжымайтын мүлік объектілеріне бірге.
Осылайша, жер телімі де, оның үстіндегі негізгі немесе кейінгі құрылыстар да мемлекеттік тіркеу жүйесінде өз орнын тауып, жеке есепке алынады.
Құжаттың құрылымы: тіркеу парағының 4 бөлімі
Заңда тіркеу парағының құрылымы өте нақты әрі логикалық жүйемен белгіленген. Ол өзара байланысты төрт негізгі бөлімнен тұрады:
- Сәйкестендіру сипаттамалары. Мұнда нақты жер телімінің немесе ғимараттың техникалық және сәйкестендіру параметрлері жазылады. Бұл мәліметтер мүлікті басқа нысандардан анық ажыратуға мүмкіндік береді.
- Құқықтар тізілімі. Бұл бөлімде мүлікке қатысты тіркелген барлық құқық көрсетіледі. Сондай-ақ үстемдікке ие жер учаскесінің немесе жылжымайтын мүліктің басқа объектісінің пайдасына белгіленетін сервитуттар да осы жерде арнайы бөлініп жазылады.
- Ауыртпалықтар мен міндеттемелер тізілімі. Мүлік иесі үшін де, ықтимал сатып алушы үшін де ең маңызды бөлімдердің бірі. Мұнда құқық ауыртпалықтары, мүліктен туындайтын міндеттемелер және жеке бөлініп көрсетілетін кепіл мәліметтері тіркеледі.
- Заңдық талаптар мен мәмілелер тізілімі. Төртінші бөлімге заңдық талаптар, сондай-ақ жылжымайтын мүлікке құқықтардың немесе олардың ауыртпалықтарының туындауына әкеп соқпайтын мәмілелер туралы мәліметтер енеді.
Жазбаларды енгізу тәртібі мен жауапты орган
Тіркеу парағына жазбалар өздігінен немесе тараптардың қалауынша енгізілмейді. Заңның 14-бабына сәйкес, бұл параққа мәліметтерді толтырудың, өзгертулер мен жазбаларды енгізудің ресми нысаны мен нақты тәртібін уәкілетті мемлекеттік орган айқындайды.
Бұл ереже мемлекеттік тіркеу жүйесінің бірыңғай стандартын қамтамасыз етіп, меншік иелері мен мәмілеге қатысушылардың құқықтық қауіпсіздігін нығайтады.
Дереккөз: Қазақстан Республикасының «Әділет» ақпараттық-құқықтық жүйесі