Сотта борышкердің дәрменсіздігіне байланысты іс қозғалған кезде талап қоюшы кредитор мен оған жауап беретін борышкердің ұсынатын құжаттары процестің әділ әрі жан-жақты өтуіне негіз болады. «Оңалту және банкроттық туралы» заңның 123-бабына сәйкес, тараптар істің жалпы тәртібінде көзделген құжаттармен ғана шектелмей, белгілі бір жағдайларда арнайы қосымша мәліметтерді де ресми түрде тіркеуге міндетті.
Қосымша ұсынылуы тиіс мәліметтер құрамы
Кредитордың өтінішіне немесе борышкердің пікіріне заң бойынша қосымша мынадай нақты деректер қоса тіркеледі:
- Жерлердің кадастрлық сипаттамасы: борышкерге тиесілі немесе оның иелігіндегі жер учаскелерінің жай-күйі, олардың сәйкестендіру және тіркеу сипаттамалары;
- Төтенше жағдайлар мен климаттық факторлар туралы деректер: банкроттық рәсімі қозғалған жылдың алдындағы жылы орын алған табиғи және техногендік сипаттағы төтенше жағдайлар немесе табиғи-климаттық оқиғалар жөніндегі мәліметтер.
Бұл деректер борышкердің қаржылық қиындыққа ұшырауына сыртқы форс-мажорлық себептер немесе ауа райының, апаттық құбылыстардың кері әсері тиген-тимегенін анықтау үшін құқықтық маңызға ие.
Қосымша құжаттарды ұсынудан кімдер босатылады?
Заң талабы бойынша бұл құжаттарды барлық жағдайда бірдей жинау міндетті емес. Егер борышкер өзіне қатысты берілген мына субъектілердің өтінішіне қайтарған ресми пікірінде дәрменсіз екенін тікелей мойындаса, оған аталған қосымша құжаттарды тапсырмауға рұқсат етіледі:
- кредитордың талап-арызы;
- мемлекеттік кіріс органының өтініші;
- өзге де уәкілетті мемлекеттік органның немесе прокурордың өтініші.
Борышкер өз төлем қабілетсіздігін даусыз таныған сәтте сот пен процеске қатысушылар үшін қосымша кадастрлық немесе климаттық тексеру жүргізу қажеттілігі жойылады, осылайша құжат айналымы қысқарады.
Құжаттарды жинауға кеткен шығыстар қалай өтеледі?
Кадастрлық сипаттама мен ресми төтенше жағдай деректерін уәкілетті органдардан алу белгілі бір қаржылық шығындарды талап етуі мүмкін. Заң бұл мәселенің де нақты шешімін бекіткен: егер борышкер банкрот деп танылса немесе оған қатысты оңалту рәсімдері қолданылса, осы қосымша құжаттарды алуға байланысты барлық жұмсалған шығыстар әкімшілік шығыстар қатарына жатқызылады.
Бұл ереже құжат жинауға қаражат жұмсаған тараптың мүддесін қорғайды және шығынның заңды тәртіппен рәсім барысында өтелуіне кепілдік береді.
Дереккөз: Қазақстан Республикасының «Әділет» ақпараттық-құқықтық жүйесі