Өндірістік сектордағы ірі және орта бизнес үшін заңнаманың тұрақтылығы – ұзақ мерзімді жоспарлаудың басты кепілі. Қазақстан Республикасының Кәсіпкерлік кодексіне енгізілген 283-2-бапқа сәйкес (норма 2026 жылғы 1 қаңтардан бастап күшіне енеді), инвестор мемлекетпен инвестициялық міндеттемелер туралы келісім жасасып, салықтық тұрақтылыққа қол жеткізе алады. Бұл тетік заңды тұлғадан ауқымды күрделі салымдарды және бірқатар қатаң міндеттемелерді талап етеді.
Келісім кімдерге қолжетімді?
Келісім тікелей Қазақстан Республикасының Үкіметі мен заңды тұлға арасында жасалады. Алайда оны кез келген кәсіпкерлік субъектісі жасай алмайды. Үміткер бір мезгілде мына шарттарға сай келуге тиіс:
- Кәсіпкерлік кодекс талаптары бойынша орта немесе ірі кәсіпкерлік субъектісі болуы;
- Тауар өндіруші мәртебесіне ие болуы (өтінім берген жылдың алдындағы жылы жиынтық жылдық кірісінің кемінде 70 пайызы өз өндірісінің тауарларын немесе өндірілген және өңделген өнімдерді сатудан түсуі шарт);
- Акцизделетін тауарларды өндірумен айналыспауы;
- Арнаулы салық режимдерін қолданбауы.
Көмірсутекті пайдалы қазбаларды өндіретін жер қойнауын пайдаланушылар мен мұнай өнімдерін өндірушілерге бұл келісімді жасасуға тыйым салынған. Ал пайдалы қатты қазбаларды өндіру немесе қайта өңдеу саласындағы компаниялар үшін келісім тек осы қызмет түрі шеңберінде ғана бекітіледі.
Қаржыландыру көлемі және орындалу мерзімі
Келісімге отырған заңды тұлға өтінім берген жылды қоса алғанда, сегіз жыл ішінде кемінде 75 миллион айлық есептік көрсеткіш (АЕК) мөлшерінде инвестиция құюы қажет (өтінім берілген жылдың 1 қаңтарындағы АЕК негізге алынады). Бұл қаражат жаңа ұзақ мерзімді активтерді сатып алуға, салуға, өндіруге, кейінгі шығыстарды капиталдандыруға немесе актив құнын арттыратын басқа да шығындарға бағытталуы тиіс.
Инвестицияларды салу бекітілген график бойынша жүзеге асады және оған мынадай шектеулер қойылады:
- Талап етілген соманың кемінде 50 пайызы келісім жасасуға өтінім берілген жылды қоса алғандағы алғашқы төрт жыл ішінде қаржыландырылуы тиіс;
- Өзара байланысты тараптармен жасалған шарттар бойынша шығыстар нақты шеккен шығын мөлшерінде, бірақ жалпы міндеттеме сомасының 50 пайызынан аспайтын көлемде ғана есепке алынады;
- Өзара байланысты тарап міндетті түрде Қазақстан Республикасының резиденті болуы қажет.
Кадрларды оқыту және салықтық кепілдік
Инвестициялық міндеттемелер тек негізгі капиталды ұлғайтумен шектелмейді. Келісім жасалған күннен бастап екінші жылдан бастап, жер қойнауын пайдаланушы болып табылмайтын ұйым жыл сайын қазақстандық кадрларды оқытуға кемінде 20 000 АЕК мөлшерінде қаражат бөлуге міндетті. Ал жер қойнауын пайдаланушылар бұл қаржыландыруды жер қойнауы туралы салалық заңнамаға сәйкес атқарады.
Кәсіпкерлік кодекстің 295-2-бабына сәйкес, аталған келісімді жасасқан заңды тұлғаларға Салық кодексіне сәйкес он жыл мерзімге салық заңнамасының тұрақтылығына кепілдік беріледі. Бұл құқықтық тетік ірі өндіріс орындарына қаржылық тәуекелдерді алдын ала есептеп, ұзақ мерзімді жобаларды тұрақты жүзеге асыруға жол ашады.
Дереккөз: Қазақстан Республикасының «Әділет» ақпараттық-құқықтық жүйесі