Қазақстанда жер қойнауын пайдалану құқығын беретін лицензиялар мен келісімшарттар жөніндегі ақпарат ашық түрде жер қойнауын пайдаланудың бірыңғай платформасында орналастырылады. Мұндай ашықтық саланың қаржылық шығындарын, түпкі иелерін және орындалған міндеттемелерін қоғам мен бизнес үшін бақылауға мүмкіндік береді.
Бірыңғай платформада жарияланатын ақпарат құрамы
Заң талабы бойынша бірыңғай платформада жер қойнауын пайдалану жөніндегі операциялардың түрлері ескеріле отырып, бірқатар міндетті мәліметтер ұсынылады:
- берілген лицензияның және жасалған келісімшарттың толық мазмұны;
- жер қойнауын пайдаланушыны бақылайтын тұлғалар (жеке тұлғаның аты-жөні, азаматтығы, заңды тұлғаның атауы мен мекенжайы, бақылау нысаны мен тәсілі);
- ұсынылған есепке сай жылдар бойынша шеккен шығыстардың жалпы сомасы;
- жер учаскелерін пайдаланғаны үшін (жалдау төлемдері) жылдар бойынша төленген ақы көлемі;
- жұмыстар салдарын жоюды қамтамасыз ету сипаты (түрі, сомасы, мерзімі және ұйым атауы);
- жер қойнауын пайдалану құқығының кепілі (тіркелген күні, кепіл ұстаушы деректері);
- құқықтың немесе ондағы үлестің ауысуы (негізі, күні, үлес мөлшері, жаңа иесі туралы мәлімет);
- келісімшартта не лицензияда көзделсе, сатып алынған тауарлар мен қызметтердегі елішілік құндылық үлесі;
- мамандарды оқытуға, отандық ғылыми-зерттеу жұмыстарына және өңірді дамытуға жұмсалған міндетті шығыстардың жалпы көлемі.
Құпия болып танылмайтын мәліметтер
Жер қойнауын пайдаланушының елішілік құндылық бойынша міндеттемелерін орындауы, сатып алуларды жоспарлауы мен өткізуі туралы деректер құпия саналмайды. Оған қоса отандық мамандарды оқыту, жергілікті ғылыми жұмыстарды қаржыландыру және өңірдің әлеуметтік инфрақұрылымын дамыту шығыстары да коммерциялық құпияға жатпайды.
Егер бұл бағытта қандай да бір заң бұзушылық орын алса, құқықтары мен заңды мүдделері қозғалатын тұлғалар тиісті мемлекеттік бақылау органдарынан тексеру нәтижелері мен қолданылған шаралар туралы мәліметті талап етіп танысуға құқылы.
Геологиялық ақпараттың құпиялылығы және оны жария ету тәртібі
Мемлекеттік органдарға түсетін геологиялық есептер мен құжаттар жер қойнауын пайдаланушының коммерциялық құпиясы болып саналады және мемлекет оны қорғауға міндетті. Дегенмен, уәкілетті орган бұл деректерді тек заңда нақты белгіленген мынадай жағдайларда ғана жариялай алады:
- лицензия бойынша ақпарат алынғаннан кейін қатарынан бес жыл өткен соң (пайдаланушының жазбаша өтінішімен бұл мерзім бес жылға дейін ұзартылуы мүмкін);
- жер қойнауын пайдалануға арналған келісімшарттың қолданылуы тоқтатылған жағдайда;
- жер қойнауын пайдаланушының жазбаша келісімі берілгенде;
- басқа мемлекеттік органдар құпиялылықты сақтау талабын қойып, сұратқанда;
- учаске қайтарылған күннен бастап үш ай өткеннен кейін;
- мәліметтер жер қойнауын мемлекеттік геологиялық зерттеу нәтижесінде жиналса;
- аз зерттелген аумақтардағы көмірсутектер бойынша алғашқы үш жылдық жұмыс бағдарламасы орындалғаннан кейін.
Геологиялық деректерді жоғарыда аталған негіздерден басқа тәсілмен ашып көрсетуге тікелей тыйым салынған.
Дереккөз: Қазақстан Республикасының «Әділет» ақпараттық-құқықтық жүйесі