Қоршаған ортаға елеулі зиян келтірмейтін, бірақ өндірістік әсері бар кәсіпорындар үшін экологиялық талаптар жеңілдетілген тәртіппен реттеледі. Экология кодексіне сәйкес, ІІІ санаттағы объектілерде қызмет жүргізетін кәсіпкерлер күрделі рұқсат алудың орнына жергілікті атқарушы органға қоршаған ортаға әсер ету туралы декларация тапсырады. Бұл құжат кәсіпорынның табиғатқа тигізетін салмағын ашық көрсетіп, заң шеңберінде жұмыс істеуге мүмкіндік береді.
Декларацияны кім және қайда ұсынады?
Аталған құжатты тапсыру міндеті тек ІІІ санатқа жататын өндірістік немесе шаруашылық объектілерін басқаратын заңды тұлғалар мен дара кәсіпкерлерге жүктеледі. Заң тілінде олар декларант деп аталады. Құжат объект орналасқан тиісті әкімшілік-аумақтық бірліктің жергілікті атқарушы органына, яғни әкімдікке жолданады.
Декларацияны екі түрлі жолмен ұсынуға болады:
- қағаз түріндегі жазбаша нысанда;
- электрондық цифрлық қолтаңбамен (ЭЦҚ) куәландырылған электрондық құжат ретінде.
Құжаттың нақты үлгісі мен оны толтыру реті экологиялық рұқсаттар беру қағидаларында арнайы бекітілген.
Құжатқа қандай мәліметтер енгізілуі тиіс?
Қоршаған ортаға әсер ету туралы декларация кәсіпорынның барлық негізгі көрсеткіштерін толық қамтуы керек. Мұнда жеке немесе заңды тұлғаға қатысты реквизиттерден бөлек, өндірістік сипаттамалар да анық көрсетіледі.
Декларацияда қамтылуы міндетті негізгі деректер:
- кәсіпкердің немесе заңды тұлғаның деректері: ұйымның атауы, ұйымдық-құқықтық нысаны, БСН мен мекенжайы немесе жеке кәсіпкердің аты-жөні, ЖСН және тұрғылықты мекенжайы;
- объектінің атауы мен оған берілген қысқаша сипаттама;
- кәсіпорынның негізгі қызмет түрі, шығарылатын өнімнің, орындалатын жұмыстар мен көрсетілетін қызметтердің көлемі;
- ластағыш заттар шығарындыларының есептелген көлемі;
- қалдықтардың көлемі мен түрлері (түзілетін, жинақталатын және қалдықтарды басқару жөніндегі мамандандырылған ұйымдарға тапсырылатын көлемдер);
- жоспарланып отырған қызмет үшін — ІІІ санаттағы объектілерге берілген мемлекеттік экологиялық сараптаманың оң қорытындысының нөмірі мен күні.
Тапсыру мерзімі және қайта ұсыну талаптары
Қоршаған ортаға әсер ету туралы декларация көзделген қызмет тікелей басталғанға дейін беріледі. Дегенмен жұмыс барысында кәсіпорын сипаты өзгерсе, құжатты қайта тапсыру талап етіледі.
Егер негізгі өндірістің технологиялық процестері, стационарлық ластау көздері мен шығарындылардың немесе қалдықтардың сапалық және сандық сипаттамалары елеулі түрде өзгерсе, кәсіпкер жаңа құжат әзірлейді. Мұндай елеулі өзгерістер орын алған күннен бастап декларант үш ай ішінде жергілікті әкімдікке жаңа декларация ұсынуға міндетті.
Құжатты ұсынбаудың және қате мәлімет берудің салдары
Декларация тапсыру тек формалды рәсім емес. Заң бойынша құжатты уақтылы немесе мүлдем ұсынбағаны, онда анық емес немесе бұрмаланған ақпарат көрсеткені үшін тікелей жауапкершілік көзделген.
Сонымен бірге декларацияланған шығарындылар, төгінділер мен қалдықтардың белгіленген лимитінен асып кету заң бұзушылық болып табылады. Жергілікті атқарушы органдар тоқсан сайын, есепті кезеңнен кейінгі айдың 5-іне дейін қабылданған декларациялар бойынша жиынтық деректерді экология саласындағы уәкілетті органның аумақтық бөлімшесіне жіберіп отырады. Сондықтан кәсіпорын көрсеткен көлемдер мемлекеттік органдардың назарынан тыс қалмайды.
Дереккөз: Қазақстан Республикасының «Әділет» ақпараттық-құқықтық жүйесі