Трансферттік баға белгілеу талаптарына сәйкес жергілікті есептілік — белгілі бір шарттарға сай келетін бизнес субъектілерінің уәкілетті органға ұсынуға міндетті құжаттарының бірі. Бұл есептілік түрі ірі мәмілелердің ашықтығын қамтамасыз етіп, салық бақылауын жүзеге асыру үшін қолданылады.
Жергілікті есептілікті кімдер тапсырады?
Заңнама бойынша жергілікті есептілік барлық кәсіпкерлік субъектілеріне бірдей жүктелмейді. Мұндай міндеттеме туындауы үшін қатысушының қызметі бірнеше негізгі талапқа сәйкес келуі тиіс:
- мәмілеге қатысушы тиісті заңның 3-бабының 1-тармағында белгіленген мәмілелерді өзара байланысты тараптармен жасаған болуы керек;
- қатысушының түсім мөлшері есепті қаржы жылының алдындағы жылдың қаржылық есептілігіне сай, сол жылдың 1 қаңтарына белгіленген айлық есептік көрсеткіштің 5 000 000 еселенген мөлшерінен кем болмауы қажет.
Сонымен бірге заңда ерекше жағдайлар да көзделген: аталған заңның 11-бабы екінші бөлігінің 16) – 20) тармақшалары негізінде өзара байланысты тараптар деп айқындалған тұлғалармен жасалған операциялар бұл ережелердің қолданылу аясына кірмейді.
Есептілікті тапсыру мерзімі мен тәртібі
Заң талабы бойынша мәмілеге қатысушы есепті қаржы жылы үшін жергілікті есептілікті уәкілетті мемлекеттік органға тапсыруға міндетті. Құжатты ұсынудың нақты шегі — есепті қаржы жылы аяқталғаннан кейінгі 12 айдан кешіктірмеу.
Бұл мерзімді сақтау қаржылық тәртіпті қамтамасыз ету тұрғысынан маңызды, себебі есептілікті уақытылы дайындамау кәсіпорын үшін бақылау шаралары кезінде қосымша сұрақтар туғызуы мүмкін.
Практикалық тұрғыдан нені ескеру керек?
Талаптардың орындалуы компанияның кіріс шегіне және мәмілелердің құрылымына тікелей байланысты. Сондықтан кәсіпорындар есепті кезең басталмас бұрын мына жайттарға назар аударғаны жөн:
- алдыңғы жылдың 1 қаңтарындағы АЕК мөлшерін және қаржылық есептіліктегі жалпы түсім көлемін нақты салыстыру;
- жасалған мәмілелердің өзара байланысты тұлғалармен жасалған-жасалмағанын және олардың заңнамалық ерекшеліктерге жататын-жатпайтынын тексеру;
- есепті қаржы жылынан кейінгі 12 айлық мерзім өтіп кетпеуі үшін құжаттарды алдын ала жинақтау.
Дереккөз: Қазақстан Республикасының «Әділет» ақпараттық-құқықтық жүйесі