Қазақстанда халықаралық сауда-саттық пен компаниялар арасындағы қаржылық есеп айырысулар нақты құқықтық талаптарға сүйенеді. Бұл саладағы негізгі тәртіп мемлекеттің Конституциясынан бастап, бейінді заңдар мен еліміз бекіткен халықаралық шарттар жүйесі арқылы белгіленген.
Құқықтық негіз және нормативтік құрылым
Трансферттік баға белгілеу туралы заңнаманың іргетасы — Қазақстан Республикасының Конституциясы. Осы негізгі құжаттан бастау алатын нормалар салалық Заң арқылы нақтыланып, қосымша нормативтік құқықтық актілермен толықтырылады.
Бұл құрылым трансферттік бағаны реттейтін ережелердің басқа заңдармен немесе ішкі ведомстволық шешімдермен қайшы келмеуін қамтамасыз етеді. Егер кәсіпкер немесе ұйым трансферттік мәмілелерді рәсімдесе, ол тек негізгі Заңмен ғана емес, соған сәйкес қабылданған басқа да ресми нормативтік актілердің талаптарымен санасуға міндетті.
Халықаралық шарттардың басымдығы
Трансферттік баға белгілеу саласында Қазақстан Республикасы ратификациялаған халықаралық келісімдердің орны айрықша. Заң бойынша, егер еліміз бекіткен халықаралық шартта ұлттық заңнан өзгеше ережелер көзделсе, тікелей сол халықаралық құжаттың нормалары қолданылады.
Бұл қағида халықаралық саудаға қатысушы тараптар үшін мынадай мәселелерді ескеруді талап етеді:
- мемлекетаралық келісімдер мен конвенциялардың ережелерін ұлттық нормалардан жоғары қою;
- сыртқы экономикалық мәмілелерде Қазақстан ратификациялаған тиісті шарттардың нормаларын алдын ала зерделеу;
- құқықтық коллизия немесе өзгеше талаптар туындаған кезде ратификацияланған халықаралық ережені басшылыққа алу.
Практикалық мәні мен туындайтын талаптар
Трансферттік баға белгілеу қағидаларымен жұмыс істейтін субъектілер үшін заң иерархиясын дәл түсіну маңызды. Ұлттық заңнама мен халықаралық шарт арасындағы нормалар айырмашылығы туындаған жағдайда, құқықтық басымдық халықаралық деңгейдегі міндеттемелерге беріледі. Сондықтан кез келген шекарааралық мәмілені заң тұрғысынан бағалағанда қолданыстағы халықаралық келісімдердің күші мен аясын бірінші кезекте тексеру қажет.
Дереккөз: Қазақстан Республикасының «Әділет» ақпараттық-құқықтық жүйесі