Қазақстан аумағында шетелдік азамат қайтыс болғанда немесе мұрагер ретінде шетелдік тұлға танылған жағдайда мүлікті ресімдеудің нақты құқықтық тәртібі қолданылады. «Нотариат туралы» заңның 101-бабына сәйкес, халықаралық сипаты бар осындай жағдайларда мұралық мүлікті қорғау, сенімгерлік басқарушыны тағайындау және мұраға құқық туралы куәлік беру тікелей Қазақстан Республикасының заңдары бойынша жүргізіледі.
Заң қолданылатын екі негізгі жағдай
Заңнама шетелдік азаматтардың мұралық мүлкіне байланысты іс жүргізуде екі нақты жағдайды айқындап берген:
- Шетелдік азамат өлгеннен кейін: оның Қазақстан Республикасының аумағында мүлкі қалған кезде;
- Қазақстан Республикасының азаматы өлгеннен кейін: оның мүлкі шетелдік азаматқа тиесілі болған кезде.
Осы екі жағдайда да мұрагерлікке қатысты нотариаттық және құқықтық іс-қимылдар Қазақстан Республикасының юрисдикциясына бағынады.
Қазақстан заңдарымен реттелетін негізгі әрекеттер
Заң талабы бойынша шетелдік азамат қатысатын мұрагерлік рәсімде үш негізгі іс-әрекет ұлттық заңнама негізінде жүзеге асырылады:
- Мұралық мүлікті қорғау: марқұмның артында қалған құндылықтары мен мүлкін сақтауға, оны заңсыз иемденуден немесе бүлінуден қорғауға бағытталған шаралар;
- Сенімгерлік басқарушыны тағайындау: мұралық мүлік тұрақты бақылау мен күтімді қажет еткенде оны сенімгерлікпен басқаратын тұлғаны бекіту;
- Мұраға құқық туралы куәлік беру: мұралық мүліктің мұрагерге өту заңдылығын ресми түрде растайтын құжатты табыстау.
Практикалық мәні және мұрагерлер үшін салдары
Бұл норма шетелдік тұлғаларға қатысты мұра мәселесінде құқықтық қайшылықтарды болдырмайды. Шетелдік азаматтың Қазақстандағы мүлкіне қатысты қандай да бір іс-қимыл жасау үшін бөтен елдің ережелері емес, Қазақстан Республикасының қолданыстағы заңдары негізге алынады.
Мұрагерлер мен мүдделі тұлғалар үшін мұндай істерді жүргізу толығымен отандық нотариаттық және заңнамалық қағидаттар бойынша шешілетінін білу маңызды. Мүлікті қорғау шаралары да, сенімгерлік басқару тетіктері де Қазақстанның құқықтық талаптары шеңберінде орындалады.
Дереккөз: Қазақстан Республикасының «Әділет» ақпараттық-құқықтық жүйесі