Қазақстан нотариусы белгілі бір жағдайларда шетелдік заңнама талаптарына сүйене отырып іс-әрекет жасай алады. Алайда бұл еркін таңдау емес: шетелдік құқық нормаларын қолдану тек Қазақстан Республикасы қатысатын халықаралық шарттарға қатаң сай келген жағдайда ғана мүмкін болады.
Шекарааралық сипаттағы мүліктік, отбасылық немесе мұрагерлік мәселелерде құжаттарды куәландыру немесе ресімдеу қажеттілігі жиі туындайды. Мұндай сәтте заң нотариусқа нақты құқықтық шеңбер белгілейді.
Халықаралық шарттар — басты негіз
«Нотариат туралы» заңның 100-бабына сәйкес, нотариус басқа мемлекеттердің құқық нормалары негізінде нотариаттық іс-әрекетті тек Қазақстан Республикасының халықаралық шарттарына сәйкес болғанда ғана жүзеге асырады.
Егер қаралып отырған жағдай бойынша тиісті халықаралық келісім болмаса немесе шарт талаптары өзге елдің құқығын қолдануға мүмкіндік бермесе, нотариус шетелдік нормаларды өз бетінше қолдана алмайды. Бұл талап құқықтық әрекеттердің заңдылығы мен Қазақстан аумағындағы заң үстемдігін қорғау үшін маңызды.
Шетелдік құжаттарды қабылдау және куәландыру жазбалары
Басқа елдерде ресімделген құжаттармен жұмыс істеу кезінде заңда екі негізгі талап бекітілген:
- нотариус Қазақстан Республикасының халықаралық шарттарының талаптарына сәйкес жасалған құжаттарды ғана өндіріске қабылдайды;
- нотариус басқа мемлекеттердің заңдарында белгіленген нысанда куәландыру жазбаларын жаза алады, бірақ ол үшін бұл шарт еліміз бекіткен халықаралық келісімдерде тікелей көзделуі шарт.
Демек, шетелдік үлгідегі арнайы куәландыру жазбасын қою үшін де міндетті түрде тиісті ратификацияланған халықаралық шарттың нормасы талап етіледі.
Практикалық маңызы
Шетелде пайдалануға арналған немесе шетелдік заңнамаға сәйкес жасалған құжаттарды рәсімдеуге жүгінген азаматтар мен заңды тұлғалар халықаралық құқықтық реттеудің бар-жоғын ескеруі керек. Егер мемлекетаралық келісімдерде көзделмеген болса, нотариус шетелдік заң нысандарын қолданудан немесе талапқа сай келмейтін құжатты қабылдаудан бас тартуға міндетті.
Дереккөз: Қазақстан Республикасының «Әділет» ақпараттық-құқықтық жүйесі