Нотариус лицензиясының күшін тоқтата тұру — бұл заңда нақты көзделген жағдайларда маманның ресми қызметін уақытша шектейтін құқықтық шара. Мұндай шешім аумақтық әділет органдарының, нотариаттық палаталардың немесе прокуратураның ұсынуы негізінде уәкілетті орган (лицензиар) тарапынан қабылданады. Лицензия уақытша тоқтатылғанда, оның нақты себебі мен қолданылу мерзімі арнайы бұйрықта көрсетіледі.
Қандай жағдайларда лицензия қолданысы тоқтатылады?
«Нотариат туралы» Заңның 10-бабына сәйкес, лицензияны алты айға дейінгі немесе белгілі бір жағдайлар аяқталғанға дейінгі мерзімге тоқтата тұруға бірнеше негіз бар:
- нотариус өзінің аты-жөнін өзгерткені туралы мәліметті аумақтық әділет органына бір ай ішінде хабарламаса;
- өзіне белгіленген қызмет аумағын бұзса;
- нотариаттық іс-әрекеттерді атқарғанда заңнаманы бұзып, соның салдарынан мемлекеттің, азаматтардың немесе ұйымдардың құқықтары мен мүдделеріне нұқсан келтірсе;
- ресми хабарламада көрсетілген мекенжай бойынша нотариустың іс жүзінде кеңсесі болмаса;
- қызметтің басталғаны жөнінде хабарлаған күннен бастап үш ай бойы іс жүзінде жұмысқа кіріспесе;
- он екі ай ішінде нотариаттық іс-әрекеттерді жүзеге асыру кезінде заң бұзғаны үшін екі не одан көп рет тәртіптік жауаптылыққа тартылса (бұл жаза белгіленген тәртіппен жойылмаған жағдайда);
- дербес деректер және оларды қорғау туралы заңнама талаптарын сақтамаса;
- мәліметтерді бірыңғай нотариаттық цифрлық жүйеге енгізу мерзімін бір жыл ішінде екі немесе одан көп рет бұзса;
- заңның 15, 18, 19 және 46-баптарында көзделген шектеулер мен міндеттерді орындамаса.
Қызметті уақытша ауыстыру және сот ісі жүргізілгендегі шектеулер
Кәсіби құқық бұзушылықтардан бөлек, нотариустың өмірлік және қызметтік жағдайларына байланысты да лицензия уақытша тоқтатылады. Атап айтқанда, маман мемлекеттік қызметке өткенде, депутат болып сайланғанда, мерзімді әскери қызметке шақырылғанда немесе өкілеттігін уақытша атқармау туралы өз еркімен өтініш білдірген кезде лицензия қолданысы тиісті мерзімге кідіртіледі.
Сонымен қатар, нотариусты лицензиядан түпкілікті айыру туралы іс сотқа түскенде немесе оған қатысты қылмыстық іс бойынша айыптау актісі жасалып, сотқа жолданған жағдайда сот шешімі заңды күшіне енгенге дейін оның кәсіби құқығы уақытша тоқтатылады.
Лицензия тоқтатылған кезеңнің салдары және іс жүргізу
Лицензиясы тоқтатылған тұлғаның кез келген нотариаттық іс-әрекеттерді жасауына қатаң тыйым салынады. Мұндай жағдайда нотариус өз мөрін аумақтық әділет органына міндетті түрде өткізеді. Шешім туралы ақпарат лицензиардың интернет-ресурсында ресми жарияланады және нотариаттық палатаға хабарланады.
Азаматтардың мүддесін қорғау үшін аумақтық әділет органы мен нотариаттық палата іс жүргізудегі құжаттарды, соның ішінде нотариаттық цифрлық архивті басқа нотариусқа тапсыру жөнінде шұғыл шаралар қабылдайды.
Құқықты қайта бастау тәртібі
Тоқтата тұруға негіз болған кемшіліктер жойылған соң, нотариус бұл жөнінде ресми мәліметтерді ұсынады. Лицензиар осы құжаттар түскен күннен бастап күнтізбелік он күн ішінде лицензияны қайта бастау туралы шешім қабылдауға тиіс. Егер мемлекеттік қызмет немесе әскери борыш сияқты негіздер болса, лицензия нотариустың өтініші бойынша дәл осы он күндік мерзімде қайта жаңғыртылады. Ал шешіммен келіспеген жағдайда, нотариус заңда белгіленген тәртіппен сотқа шағымдана алады.
Дереккөз: Қазақстан Республикасының «Әділет» ақпараттық-құқықтық жүйесі