Мемлекеттік сатып алу жүйесі негізінен ашықтық пен бәсекелестікке бағытталғанымен, елдің қауіпсіздігі мен құпия мәліметтерді қорғау сөз болғанда жалпы қағидалар шектеледі. Мұндай жағдайда мемлекеттік сатып алуды жүзеге асырудың ерекше тәртібі қолданылады.
Бұл тетік кез келген тауар немесе қызметке емес, тек заңда нақты айқындалған стратегиялық мақсаттарға ғана арналған. Ерекше тәртіпті қолдану тапсырыс берушіге жалпы рәсімдерден тыс әрекет ету мүмкіндігін бергенімен, оның заңдық шеңбері қатаң белгіленген.
Ерекше тәртіп қандай жағдайларда таңдалады?
«Мемлекеттік сатып алу туралы» заңнаманың 26-бабына сәйкес, ерекше тәртіп екі нақты негіз бойынша іске асырылады:
- Құқықтық тәртіп пен ұлттық қауіпсіздік мұқтаждары үшін: сатып алынатын тауарлар, жұмыстар мен көрсетілетін қызметтер туралы деректер мемлекеттік құпияларды құрайтын немесе Қазақстан Республикасының Үкіметі айқындаған таратылуы шектелген қызметтік ақпаратқа жататын болса;
- Мемлекеттік құпияны құрайтын сатып алулар: мәліметтері заңнамаға сәйкес мемлекеттік құпия болып табылатын кез келген тауарларды, жұмыстарды немесе көрсетілетін қызметтерді тікелей сатып алу қажет болғанда.
Демек, ақпараттық қауіпсіздік немесе мемлекеттік құпия режиміне сәйкес келмейтін қарапайым шаруашылық мұқтаждықтарды бұл ережеге бейімдеу заң талаптарына қайшы келеді.
Жалпы рәсімдерден негізгі айырмашылығы
Ерекше тәртіптің басты ерекшелігі — заңда белгіленген жалпы біліктілік талаптары мен сатып алу рәсімдерін регламенттейтін нормалардың мұнда қолданылмауында. Ашық байқаулардағы жариялылық талаптары құпия ақпараттың таралып кету қаупін туғызатындықтан, заң шығарушы бұл нормаларды ерекше тәртіп аясынан алып тастаған.
Дегенмен, бұл сатып алудың бақылаусыз жүретінін білдірмейді. Заңның 26-бабының 3-тармағына сәйкес, ерекше тәртіп қолданылатын мемлекеттік сатып алуды өткізу ережесін уәкілетті орган бекітеді. Сондықтан тапсырыс беруші мен әлеуетті өнім беруші жалпы веб-порталдағы ашық ережелерге емес, дәл осы уәкілетті орган белгілеген арнайы қағидаларға сүйенуге міндетті.
Дереккөз: Қазақстан Республикасының «Әділет» ақпараттық-құқықтық жүйесі