Мемлекеттік-жекешелік әріптестік (МЖӘ) жобаларына қарыз қаражатын тарту кезінде кредиторлардың құқығын қорғау тетіктері маңызды рөл атқарады. Осындай кепілдіктердің бірі — инвестициялық шығындардың өтемақысын есепке жатқызуға арналған арнайы шот. Бұл шот тек заңда көрсетілген нақты жағдайда ашылып, қаражаттың мақсатты жұмсалуын қамтамасыз етеді.
Шоттың ашылу негізі және басты мақсаты
Аталған шот жекеше әріптес инвестициялық шығындардың өтемақысы түріндегі ақшалай түсімдер бойынша талап ету құқығын кепілге қоя отырып, қарыздық қаржыландыру тартқан кезде ғана ашылады. Яғни, инвестор тартылған несиелік ресурстарды қайтару көзі ретінде мемлекеттен берілетін өтемақы түсімдерін ұсынады.
Бұл шот МЖӘ жобаларын қаржыландыру барысында кредитордың құқықтары мен заңды мүдделерін қорғау үшін қызмет етеді. Заң талабы бойынша оны басқа қандай да бір бөтен мақсаттарға пайдалануға қатаң тыйым салынған. Шотты пайдаланудың барлық үдерісі тікелей Қазақстан Республикасының мемлекеттік-жекешелік әріптестік саласындағы заңнамасына сәйкес реттеледі.
Шоттағы қаражатты пайдалану және өндіріп алу шектеулері
Инвестициялық шығындар шоты қарапайым есеп айырысу шоттарынан дербес қорғалу деңгейімен ерекшеленеді. Ондағы қаражатқа қатысты құқықтық шектеулер кредитордың тәуекелін азайтуға бағытталған:
- Қатаң мақсатты өндіріп алу: Бұл шоттан ақша өндіріп алу тек МЖӘ шарты бойынша талап ету құқығымен қамтамасыз етілген және жекеше әріптестің дәл осы кредитор алдындағы міндеттемелерін орындау аясында ғана қолданылуы мүмкін.
- Ағымдағы шотқа аудару мүмкіндігі: Жекеше әріптес кредитормен келісе отырып, шоттағы қаражаттың белгілі бір бөлігін МЖӘ шартында алдын ала көрсетілген өзінің ағымдағы шотына аударуға құқылы.
Міндеттемелер өтелгенде шоттың жабылуы
Шоттың қолданылу мерзімі тартылған қарыздық міндеттеменің толық орындалуымен тікелей байланысты. Жекеше әріптес кредитор алдындағы барлық қаржылық міндеттемелерін өтеген соң, инвестициялық шығындардың өтемақысын есепке жатқызуға арналған шот міндетті түрде жабылуға жатады.
Дереккөз: Қазақстан Республикасының «Әділет» ақпараттық-құқықтық жүйесі