Оңайлатылған инвестициялық келісімшарт — мемлекет пен отандық кәсіпкерлер арасындағы әріптестікті жеңілдетіп, нақты жобаларға мемлекеттік мүліктен заттай қолдау мен кедендік жеңілдіктер ұсынуға арналған жаңа құқықтық тетік. Кәсіпкерлік кодекске енгізілген бұл норма 2026 жылғы 1 қаңтардан бастап қолданысқа енгізіледі. Аталған тетік тек Қазақстан Республикасының Үкіметі бекітетін басым қызмет түрлерін іске асыратын отандық заңды тұлғаларға бағытталған.
Инвесторға берілетін негізгі преференциялар
Оңайлатылған келісімшарт аясында инвестор екі негізгі бағыт бойынша преференция ала алады:
- мемлекеттік заттай гранттар;
- кедендік баждарды төлеуден босату.
Бұл қолдау шаралары тек Үкімет белгілеген басым бағыттарға сәйкес келетін өндірістер мен жобалар үшін ғана ұсынылады. Сондықтан кәсіпкер алдымен өз қызмет түрінің сол тізбеге сәйкестігін тексеруге тиіс.
Мемлекеттік заттай грантты меншікке алу тәртібі
Мемлекеттік заттай грант — бастапқыда инвесторға уақытша өтеусіз пайдалануға немесе уақытша өтеусіз жер пайдалану құқығымен берілетін мемлекет мүлкі. Мүлікті инвестор бірден меншігіне алмайды. Тек оңайлатылған инвестициялық келісімшарт бойынша қабылданған барлық міндеттеме толық әрі сапалы орындалған жағдайда ғана оны өтеусіз меншікке немесе ұзақ мерзімді жер пайдалануға беру қарастырылған.
Рәсімдеу реті келесі талаптарға сүйенеді:
- Грант инвестициялар жөніндегі уәкілетті орган арқылы мемлекеттік мүлікті басқару немесе жер ресурстары жөніндегі уәкілетті органдармен, сондай-ақ жергілікті әкімдіктермен келісу бойынша ұсынылады;
- Инвестор шарт талаптарын орындағанын растайтын аудиторлық есепті ұсынады;
- Инвестициялар жөніндегі уәкілетті орган осы есепті алған күннен бастап үш айдан кешіктірмей шешім шығарады;
- Осы қабылданған шешім жергілікті атқарушы орган үшін мүлікті инвестордың меншігіне ресми түрде өтеусіз өткізуге негіз болады.
Қандай мүлік беріледі және оның шекті мөлшері қандай?
Заңнама бойынша грант құрамына жер учаскелері, ғимараттар мен құрылысжайлар, машиналар мен жабдықтар, есептеу техникасы, өлшеу және реттеу құрылғылары, өндірістік және шаруашылық мүкәммал енгізілуі мүмкін. Көлік құралдарының ішінде тек арнайы немесе жүк көліктері секілді техникаларға рұқсат берілген, ал жеңіл автокөліктер заттай грант ретінде берілмейді.
Берілетін мүліктің құны оның нарықтық бағасы бойынша анықталады. Мемлекеттік заттай гранттың ең жоғары көлемі кәсіпорынның ұзақ мерзімді активтеріне салынатын инвестициялар көлемінің 30 пайызынан аспауы шарт. Егер инвестор сұратқан мүліктің нарықтық құны осы 30 пайыздық межеден асып кетсе, заңды тұлға артық шыққан баға айырмасын мемлекетке төлеп, мүлікті толық алуға құқылы.
Бұл нормалардың 2026 жылдан бастап қолданысқа енгізілетінін ескерсек, өндірісті кеңейтуді немесе жаңа нысан ашуды жоспарлап отырған кәсіпкерлер инвестициялық жоспарларын алдын ала осы талаптарға сай бейімдей алады.
Дереккөз: Қазақстан Республикасының «Әділет» ақпараттық-құқықтық жүйесі