Мемлекеттік-жекешелік әріптестік (МЖӘ) аясындағы жобаларға қатысу үшін бизнес белгіленген заңнамалық сүзгіден өтуге тиіс. Жекеше әріптесті айқындау бойынша өткізілетін конкурсқа, аукционға немесе тікелей келіссөздерге қатысушы әрбір үміткер заңда бекітілген біліктілік талаптарына сай келуі шарт. Бұл талаптар мемлекеттік бастамалардың сенімді әрі қаржылық тұрғыдан орнықты серіктестермен ғана жүзеге асырылуын қамтамасыз етеді.
Заң бойынша қойылатын негізгі талаптар
«Мемлекеттік-жекешелік әріптестік туралы» Заңның 32-бабына сәйкес, әлеуетті жекеше әріптес мынадай жалпы критерийлерге толық сәйкес келуі керек:
- Құқықтық мәртебесі: Заңды тұлғалар үшін құқық қабілеттілігінің, ал дара кәсіпкерлер үшін азаматтық әрекет қабілеттілігінің болуы міндетті.
- Қаржылық тұрақтылық және салық берешегі: Төлем қабілеттілігі расталуы қажет. Тиісті қаржы жылының 1 қаңтарына белгіленген айлық есептік көрсеткіштің (АЕК) алты еселенген мөлшерінен асатын салық берешегі болмауға тиіс.
- Ресурстық әлеует: Шарт бойынша міндеттемелерді орындау үшін қажетті қаржылық, материалдық немесе еңбек ресурстарының жеткілікті болуы.
- Қызметіне шектеулердің болмауы: Кәсіпкер банкроттық немесе тарату рәсімінде болмауы керек. Сондай-ақ баланстық құны негізгі құралдар құнының 10 пайызынан асатын мүлкіне тыйым салынбауы және қаржы-шаруашылық қызметі заңмен тоқтатылмаған болуы шарт.
- Іскерлік бедел және репутация: Соңғы үш жыл ішінде МЖӘ немесе концессия шарттарын бұзғаны үшін сот шешімімен жосықсыз әріптес деп танылмаған болуы талап етіледі. Сонымен қатар үміткер мемлекеттік сатып алуға жосықсыз қатысушылар тізілімінде болмауы қажет.
- Қауіпсіздік талаптары: Құрылтайшылар мен басшылар терроризм мен экстремизмді қаржыландыруға байланысты тұлғалар мен ұйымдардың тізбесінде болмауға тиіс.
Арнайы құрылған заңды тұлғаларға арналған шарттар
Егер әлеуетті жекеше әріптес нақты бір МЖӘ жобасын іске асыру мақсатында жаңадан құрылған заңды тұлға болса, заң бірқатар ерекшелікті көздейді. Бұл ретте құқық қабілеттілігі, салық берешегінің болмауы, банкроттық шектеулері мен жосықсыз қатысушылар тізілімінде болмау талаптары компанияның өзіне де, оның қатысушыларына (акционерлеріне) да тікелей қатысты болады.
Ал шартты орындауға қажетті ресурстар (қаржылық, материалдық немесе кадрлық) компанияның өзінде де, оның құрылтайшыларының құрамында да болуы мүмкін. Мұндай жағдайда анық мәлімет ұсыну міндеті мен жалған ақпарат бергені үшін жауапкершілік қатысушыларға да бірдей жүктеледі.
Ұйымдастырушылардың өкілеттігі және бейрезиденттердің қатысуы
Конкурсты немесе тікелей келіссөздерді ұйымдастырушы заңда көзделмеген біліктілік талаптарын өз бетінше қоюға құқылы емес. Тиісінше, кәсіпкер де белгіленген біліктілікке қатысы жоқ артық ақпаратты беруден бас тарта алады. Қажетті растау құжаттарының нақты тізбесі мемлекеттік жоспарлау жөніндегі орталық уәкілетті орган бекіткен арнайы қағидалармен айқындалады.
Егер жобаға Қазақстанның бейрезиденті қатысса, ол біліктілігін растау үшін резиденттер ұсынатын құжаттарды немесе өз елінің заңнамасына сай соған ұқсас мәліметтерді қамтитын құжаттарды табыс етеді.
Жалған ақпарат ұсынудың салдары мен тәуекелдері
Үміткер ұсынған мәліметтердің анықтығы іріктеудің кез келген сатысында тексерілуі мүмкін. Егер қатысушының жалған ақпарат бергені анықталса, мұндай фактіні тіркеген тұлға үш жұмыс күні ішінде ұйымдастырушы мен мемлекеттік жоспарлау жөніндегі орталық уәкілетті органға жазбаша хабар береді.
Ұйымдастырушы отыз күнтізбелік күн ішінде сотқа талап қойып, үміткерді жосықсыз әлеуетті жекеше әріптес деп тануды талап етуге міндетті. Сот шешімі заңды күшіне енген жағдайда, аталған тұлға алдағы үш жыл бойы МЖӘ конкурстарына, аукциондарына немесе тікелей келіссөздерге қатысу құқығынан айырылады.
Дереккөз: Қазақстан Республикасының «Әділет» ақпараттық-құқықтық жүйесі