Көлік құралын экипажсыз жалдау шарты бойынша көліктің иесі оны жүргізушісіз және техникалық қызмет көрсету міндеттемесінсіз басқа адамға ақылы негізде, уақытша пайдалануға береді. Мұндай мәміле кезінде жалға алушы машинаны дербес басқарады немесе оған өз қызметкерін тартады.
Шарттың мәні мен тараптардың жағдайы
Экипажсыз жалдаудың негізгі шарты — көлікті басқару және техникалық пайдалану бойынша қызметтердің көрсетілмеуі. Көлік құралы уақытша иеленуге және пайдалануға өткен соң, оның күтімі мен тікелей қолданылуы жалға алушының жауапкершілігінде болады.
Бұл келісім түрі қарапайым жалдау қатынастарынан өзіндік талаптарымен ерекшеленеді. Көлік техникалық тұрғыдан күрделі әрі қозғалыс қауіпсіздігіне тікелей әсер ететін мүлік болғандықтан, заңнама тараптардың құқықтық байланысына нақты шек қояды.
Мерзімді ұзарту мен жаңартудағы шектеулер
Жалпы мүліктік жалдау қағидаларында шарт мерзімі аяқталған соң оны белгісіз мерзімге қайта жаңарту немесе міндетін адал атқарған жалға алушының жаңа мерзімге шарт жасасуға артықшылықты құқығы қарастырылған. Алайда экипажсыз жалдау шартында бұл ережелер тікелей қолданылмайды:
- Шарт мерзімі өткенде ол өздігінен белгісіз мерзімге ұзартылмайды;
- Жалға алушының шартты жаңа мерзімге қайта жасасу кезінде өзге тұлғалардың алдында артықшылық құқығы болмайды.
Демек, тараптар келісім мерзімі біткенде жалдау қатынасын автоматты түрде жалғастыра алмайды. Ынтымақтастықты жалғастыру үшін екі жақтың жаңа келісімі талап етіледі.
Практикалық тұрғыдан нені ескеру қажет?
Көлікті экипажсыз жалдаушы шарт мерзімін қатаң қадағалауы тиіс. Егер құжатта көрсетілген уақыт аяқталса, көлікті одан әрі пайдалануға заңды негіз жойылады. Көлікті өз қажетіне ұзақ уақыт пайдалануды көздейтін азаматтар немесе ұйымдар шарт жасасқан сәтте-ақ мерзім талаптарын нақты белгілеп алғаны жөн.
Дереккөз: Қазақстан Республикасының «Әділет» ақпараттық-құқықтық жүйесі