Автокөлік иелерінің азаматтық-құқықтық жауапкершілігін міндетті сақтандыру тек жүргізушілердің міндетімен шектелмейді. Бұл жүйе жол-көлік оқиғасы кезінде зардап шеккендердің құқығын қорғауға және сақтандыру нарығындағы төлем қабілетін кепілдендіруге негізделген. Заңнама осы қызметті атқаратын ұйымдарға нақты міндеттер жүктеп, тұтынушылардың құқығын қорғау шеңберін белгілейді.
Төлемге кепілдік беру қорымен шарт жасасу міндеті
Сақтандыру ұйымы көлік иелерінің жауапкершілігін міндетті сақтандыру қызметін жүзеге асыру құқығына лицензия алғанға дейін Сақтандыру төлемдеріне кепілдік беру қорымен қатысу шартын жасасуға міндетті. Бұл талап сақтандыру нарығына кездейсоқ ұйымдардың кіруіне тосқауыл қойып, азаматтардың өтемақы алу мүмкіндігін қамтамасыз етеді.
Аталған ережеден жаңадан құрылатын сақтандыру ұйымдары ғана ерекшеленеді. Оларға міндетті сақтандырудың көрсетілген түрі бойынша лицензия алған күннен бастап Сақтандыру төлемдеріне кепілдік беру қорымен қатысу шартын жасасу үшін күнтізбелік отыз күн мерзім беріледі.
Әділ бәсеке және сақтанушылардың мүддесі
Заң сақтандыру ұйымдары арасындағы жасанды артықшылықтарға қатаң тыйым салады. Сақтандырушыларға келесі әрекеттерді жасауға жол берілмейді:
- нарықтағы бәсекелестікті шектеу немесе оған мүлдем жол бермеу;
- бір сақтандырушының екіншісіне шарттар жасасу кезінде негізсіз басымдық беруі немесе оны пайдалануы;
- көлік иелерінің, яғни сақтанушылардың құқықтары мен заңды мүдделеріне нұқсан келтіру.
Бұл нормалар әрбір көлік иесінің сақтандыру ұйымын өз еркімен, әділ нарықтық жағдайда таңдауына кепілдік береді.
Шетелдік сақтандыру полисі Қазақстанда жарамды ма?
Көлік құралдарының иелері басқа мемлекеттердің сақтандыру ұйымдарымен шарт жасасуға толық құқылы. Мұндай сақтандыру шартын, оның ішінде электрондық нысанда да ресімдеуге рұқсат етілген.
Алайда бұл ретте маңызды шектеуді ескеру қажет: шетелдік сақтандырушымен жасалған шарт көлік иесін тек Қазақстан Республикасының шегінен тыс жерлерде ғана сақтандыру арқылы қорғайды. Қазақстан аумағында көлік жүргізу үшін көлік иелерін міндетті сақтандыру талаптары отандық заңнамаға сәйкес орындалуға тиіс.
Дереккөз: Қазақстан Республикасының «Әділет» ақпараттық-құқықтық жүйесі