Қала құрылысы жобаларын жүзеге асыру барысында құжаттаманың заңдылығы мен қауіпсіздігін тексеру шешуші рөл атқарады. Қазақстан Республикасының Құрылыс кодексінің 108-бабына сәйкес, қала құрылысы жобаларының кешенді қала құрылысы сараптамасы тапсырыс беруші мен мемлекеттік сараптама ұйымы арасында жасалатын арнайы шарт негізінде жүргізіледі. Бұл тексерудің шығындары жобаны әзірлеудің жалпы құнына тікелей жатқызылады.
Сараптама құны қалай есептеледі?
Мемлекеттік сараптама ұйымы орындайтын жұмыстардың құны кездейсоқ немесе тараптардың өз еркімен ғана бекітілмейді. Заң талабы бойынша бұл баға сәулет, қала құрылысы және құрылыс істері жөніндегі уәкілетті мемлекеттік орган бекіткен арнайы қағидаларға сәйкес белгіленеді.
Жобаға тапсырыс берушілер үшін бұл — қаржылық жоспарлаудың ашықтығын қамтамасыз ететін маңызды талап. Сараптама жүргізуге кететін барлық қаржылық шығындар бастапқыдан жобаны әзірлеу бюджетіне енгізілуге тиіс.
Тәртібі мен мерзімдеріне қойылатын талаптар
Қала құрылысы жобаларының кешенді сараптамасын ұйымдастырудың нақты тәртібі мен орындалу уақыты екі негізгі деңгейде реттеледі:
- Сәулет, қала құрылысы және құрылыс істері жөніндегі уәкілетті орган бекітетін ресми тәртіп нормаларымен;
- Тапсырыс беруші мен мемлекеттік сараптама ұйымы арасында жасалатын азаматтық-құқықтық шарттың нақты талаптарымен.
Демек, жұмыстардың нақты орындалу мерзімі шартта міндетті түрде тіркелуі қажет. Бұл мерзім мемлекеттік орган бекіткен тәртіптен тыс белгіленбейді, сондықтан тапсырыс берушілер шарт жасасу кезінде ресми белгіленген регламентке сүйенуге міндетті.
Тапсырыс берушілер үшін практикалық мәні
Құрылыс саласындағы субъектілер үшін заңның бұл нормасы бірнеше нақты міндет пен құқықты айқындайды. Біріншіден, сараптаманы жеке немесе бейресми келісіммен емес, мемлекеттік сараптама ұйымымен ресми шарт бекіту арқылы ғана жүзеге асыру заңды талап болып табылады. Екіншіден, шартта мерзімдер мен төлем шарттары уәкілетті органның нормаларына қайшы келмеуі шарт. Жобаны дайындау кезінде осы қаржылық және ұйымдастырушылық кезеңді алдын ала ескеру құрылыс процесінің негізсіз созылып кетуінің алдын алады.
Дереккөз: Қазақстан Республикасының «Әділет» ақпараттық-құқықтық жүйесі