Мемлекеттік-жекешелік әріптестік (МЖӘ) жобалары ұзақ мерзімге жасалатындықтан, серіктестікті іске асыру кезеңінде қатысушылардың құқықтары мен міндеттерін басқа тұлғаға беру қажеттілігі туындауы мүмкін. Алайда МЖӘ шарты бойынша талап етуді басқаға беру және жекеше әріптестің борышын аудару қарапайым азаматтық мәмілелер сияқты өз еркімен жүргізілмейді. Мұндай қадам заң бойынша тек белгілі бір қатаң шарттар сақталғанда ғана заңды күшке ие болады.
Мемлекеттік әріптес пен оператордың жазбаша келісімі
«Мемлекеттік-жекешелік әріптестік туралы» Заңның 50-бабына сәйкес, талап етуді басқаға беру немесе жекеше әріптестің борышын басқа тұлғаға аудару үшін ең алдымен мемлекеттік әріптес пен тиісті оператордың жазбаша келісімі қажет. Ауызша уағдаластық немесе тараптардың біржақты шешімі құқықтық салдар тудырмайды.
Бұл ереже мемлекеттік мүддені және жобаның үздіксіз орындалуын қорғауға бағытталған. Өйткені мемлекет белгілі бір жекеше компаниямен келісімге келгенде оның мүмкіндіктеріне сенім артады. Сондықтан серіктестің өзгеруіне мемлекеттік орган мен оператордың ресми, құжаттық келісімі міндетті түрде талап етіледі.
Жаңа серіктестің біліктілігіне қойылатын талаптар
Екінші міндетті шарт — жекеше әріптестің құқықтары мен міндеттерін қабылдап алатын тұлғаның заңнамалық талаптарға толық сай келуі. МЖӘ жобасына жаңадан қосылатын қатысушы мынадай шарттарды қанағаттандыруға тиіс:
- Жалпы біліктілік талаптары: компанияның немесе кәсіпкердің МЖӘ қатысушысы ретінде заңмен бекітілген базалық өлшемдерге сай болуы;
- Қосымша (арнаулы) біліктілік талаптары: нақты жобаның ерекшелігі мен саласына байланысты белгіленген арнайы кәсіби, техникалық немесе өндірістік стандарттарға сай келуі.
Егер құқықтары мен міндеттері өтетін жаңа тұлға осы біліктілік өлшемдерінің біріне сай келмесе, талапты беру немесе борышты аудару заңсыз болып табылады.
Тараптар ескеретін заңнамалық шектеулер
Аталған норма Қазақстан Республикасының заңдарында өзгеше реттелмеген жағдайда қолданылады. Бұл МЖӘ саласындағы немесе оған шектес салалық заңнамаларда өзгеше қағидалар көзделсе, сол арнайы ережелердің басымдыққа ие болуы мүмкін екенін білдіреді. Сондықтан тараптар қайта ресімдеу кезінде тек осы баппен шектелмей, жобаға қатысты өзге де заңнамалық нормаларды мұқият тексеруі қажет.
Дереккөз: Қазақстан Республикасының «Әділет» ақпараттық-құқықтық жүйесі