Мемлекеттік сатып алу жүйесінің ашықтығы мен тиімділігі тікелей салалық бақылау мен бірыңғай ережелерге байланысты. «Мемлекеттік сатып алу туралы» Заңның 21-бабына сәйкес, уәкілетті орган осы саладағы мемлекеттік саясатты айқындайтын, нормативтік базаны бекітетін және барлық рәсімдердің заң шеңберінде атқарылуын ұйымдастыратын негізгі институт саналады.
Бұл норма мемлекеттік сатып алу процесінің барлық қатысушылары — тапсырыс берушілер, ұйымдастырушылар және өнім берушілер үшін ортақ құқықтық кеңістік қалыптастыруға бағытталған.
Мемлекеттік саясатты қалыптастыру және іске асыру
Заң уәкілетті органға мемлекеттік сатып алу саласындағы мемлекеттік саясатты қалыптастыруды, оны тікелей іске асыруды және оның жүзеге асырылуын ұйымдастыруды жүктейді. Бұл өкілеттік мынадай бағыттарды қамтиды:
- мемлекеттік қаржының тиімді әрі мақсатты жұмсалуын қамтамасыз ететін жүйелі шараларды белгілеу;
- сатып алу процесіне қатысушылардың тең құқылы бәсекелестік ортада жұмыс істеуіне жағдай жасау;
- саланың даму стратегиясын іс жүзінде үйлестіру және ұйымдастыру шараларын қадағалау.
Іс жүзінде бұл мемлекеттік сатып алуға бөлінетін бюджет қаражатының нақты әрі бірыңғай тәртіппен игерілуін қамтамасыз ететін институционалдық бақылауды білдіреді.
Нормативтік құқықтық актілерді әзірлеу және бекіту
Уәкілетті органның аса маңызды құзыреттерінің бірі — сала бойынша нормативтік құқықтық актілерді әзірлеу және бекіту құқығы. Заңның негізгі қағидаттарын нақтылау, рәсімдерді кезең-кезеңімен реттеу және тәртіпті белгілеу осы норма шығару функциясы арқылы жүзеге асады.
Нарық субъектілері мен мемлекеттік мекемелер үшін бұл — уәкілетті орган бекіткен ережелер мен бұйрықтардың орындалуы міндетті екенін білдіреді. Кез келген конкурс, аукцион немесе тікелей шарт жасасу осы нормативтік құжаттарға қатаң сай келуге тиіс.
Заңнамада көзделген өзге де өкілеттіктер
21-баптың 3-тармақшасында уәкілетті органға «Мемлекеттік сатып алу туралы» Заңда, Қазақстан Республикасының өзге де заңдарында, сондай-ақ Қазақстан Республикасы Президентінің және Қазақстан Республикасы Үкіметінің актілерінде көзделген өзге де өкілеттіктерді жүзеге асыру құқығы берілген.
Бұл ереже мемлекеттік сатып алу саласындағы уәкілетті органның құзыреті тек осы баппен шектелмейтінін, оған жүктелетін міндеттер жоғары тұрған нормативтік актілер арқылы кеңейтілуі мүмкін екенін көрсетеді.
Қатысушылар мен тапсырыс берушілер нені ескеруі керек?
Мемлекеттік сатып алуға қатысатын кәсіпкерлер мен мемлекеттік тапсырыс берушілер үшін заңның бұл бабы маңызды бағдар береді. Уәкілетті органның шешімдері, қабылдаған ережелері мен нормативтік актілері сатып алу тәртібінің заңдылығын анықтайтын негізгі өлшем болып табылады. Сондықтан уәкілетті органның құқықтық актілеріндегі өзгерістерді қадағалап отыру — тәуекелдерді азайтудың және рәсімдерді заң талабына сай өткізудің басты шарты.
Дереккөз: Қазақстан Республикасының «Әділет» ақпараттық-құқықтық жүйесі