Кез келген ғимарат немесе құрылыс нысанының қауіпсіздігі оны пайдалану барысындағы жауапкершілікпен тікелей байланысты. Қазақстан Республикасының Құрылыс кодексі бойынша меншік иелерінің міндеттері осы нысандардың негізгі сапалық сипаттамаларын сақтауға және айналадағы адамдар үшін қауіп төндірмеуіне бағытталған. Меншік құқығы тек нысанға иелік етуді ғана емес, оны күтіп-ұстау талаптарын бұлжытпай орындауды да жүктейді.
Нысанды өзгерту мен қайта жаңарту кезіндегі талаптар
Ғимаратты жай ғана жөндеу мен оның құрылымына елеулі өзгерістер енгізудің арасында заңдық тұрғыдан үлкен айырма бар. Құрылыс кодексінің 124-бабына сәйкес, меншік иесі нысанды қалпына келтіру, күшейту, қайта салу, қайта жоспарлау, қайта жабдықтау, реконструкциялау немесе кеңейту жұмыстарын өз бетінше бастай алмайды. Бұған техникалық қайта жарақтандыру, реставрациялау, түрлендіру және нысанның сыртқы сәулеттік келбеті мен қала құрылысы аспектілерін өзгерту де кіреді.
Мұндай өзгерістердің барлығы:
- Қазақстан Республикасының заңнамасында белгіленген рұқсат беру рәсімдерінен толық өткен соң ғана;
- құрылыс, санитариялық, өртке қарсы, жарылысқа қарсы, экологиялық және басқа да міндетті нормалар мен қағидаларға сай жүргізілуге тиіс.
Тиісті рұқсаттарсыз немесе техникалық талаптарды бұза отырып жасалған кез келген қайта жабдықтау құрылыстың беріктігіне нұқсан келтіріп, қауіп туғызады.
Жалға алушылар мен пайдаланушыларды бақылау
Меншік иесі нысанды жалға берген жағдайда да оның сақталуына қатысты жауапкершіліктен толық босатылмайды. Заң бойынша иеленуші пайдаланушылардың, оның ішінде жалдаушылар мен жалға алушылардың құрылыс объектісін қиратуына немесе бүлдіруіне жол бермеу жөніндегі нақты шараларды қабылдауға міндетті.
Бұл ереже іс жүзінде меншік иесінің ғимаратты пайдалану тәртібін қадағалап отыруын, үй-жайлардың мақсатына сай қолданылуын бақылауын талап етеді. Пайдаланушы тарапынан нысан құрылымына зақым келтіретін немесе оның негізгі сапалық сипаттамаларын нашарлататын әрекеттер орын алмауы қажет.
Ғимаратты кәдеге жарату тәртібі
Құрылыс нысаны өзінің пайдалану мерзімін өтегенде немесе оны бұзу қажеттілігі туындағанда, оны жою процесі де қатаң тәртіппен жүзеге асырылуы тиіс. Заңнама талабы бойынша, құрылыс объектілерін кейіннен кәдеге жарату сәулет, қала құрылысы және құрылыс істері жөніндегі уәкілетті орган бекіткен қағидалар негізінде реттеледі.
Меншік иесі осы уәкілетті органның шешімі негізінде ғана кәдеге жарату жөніндегі тиісті құрылыс-монтаждау жұмыстарының кешенін ұйымдастыруға міндеттеледі. Бұл талапты сақтау қоршаған ортаны қорғау мен қала инфрақұрылымының қауіпсіздігі үшін өте маңызды.
Дереккөз: Қазақстан Республикасының «Әділет» ақпараттық-құқықтық жүйесі