Акционерлік қоғам құру процесі құрылтайшылардың ортақ еркін немесе жалғыз қатысушының жеке бастамасын заңды түрде бекітуден басталады. Мұндай келісімді рәсімдеуде заңнама арнайы талаптар қояды: құжат міндетті түрде жазбаша жасалып, нотариат арқылы куәландырылуы шарт.
Құрылтай шарты мен жалғыз құрылтайшы шешімінің нысаны
Қоғамды құруға бірнеше тұлға қатысса, олардың арасындағы қатынастар құрылтай шарты арқылы реттеледі. Заң талабы бойынша бұл келісім жазбаша нысанда жасалып, оған әрбір құрылтайшы немесе оның ресми өкілі тікелей қол қоюға тиіс. Бұл талап әрбір қатысушының компания құру талаптарымен толық келіскенін ресми түрде растайды.
Егер қоғамды бір ғана тұлға құрса, шарт жасасу талап етілмейді. Оның орнына жалғыз құрылтайшының жазбаша нысандағы дербес шешімі рәсімделеді. Оған құрылтайшының өзі немесе заңды өкілі қол қояды. Құрылтайшылар санына қарамастан, заң екі жағдайда да құжаттың жазбаша болуын қатаң талап етеді.
Нотариаттық куәландыру — міндетті шарт
Көптеген азаматтық мәмілелерде қарапайым жазбаша нысан жеткілікті болғанымен, акционерлік қоғамды құру кезінде бұл ереже қолданылмайды. Құрылтай шартын да, жалғыз құрылтайшының шешімін де нотариат куәландыруға тиіс. Нотариалдық куәландыру құжатқа заңды күш беріп, тараптардың қол қою шынайылығы мен олардың ерік білдіру заңдылығын ресми бекітеді.
Өкілдердің өкілеттігіне қойылатын талаптар
Құрылтайшылар құжаттарға өздері қол қоймай, өкілдерін тартқан жағдайда, өкілеттікті дұрыс ресімдеу шешуші мәнге ие болады. Өкілдердің өкілеттіктері Қазақстан Республикасының заңдарына толық сәйкес ресімделуі керек.
Бұл өкілеттіктер тізбесінде міндетті түрде мына құқықтар тікелей көрсетілуге тиіс:
- қоғам құру құқығы;
- құрылтайшылардың жиналысына қатысу құқығы;
- құрылтай шартына қол қою құқығы.
Егер сенім білдірілген тұлғаның құжатында осы арнайы әрекеттер нақты жазылмаса, оның құрылтай жиналысына қатысуы немесе шартқа қол қоюы заң талаптарына қайшы келеді.
Бизнес үшін тәжірибелік мәні
Акционерлік қоғамды құру барысында құжаттардың нысаны мен өкілеттіктердің нақтылығын алдын ала тексеру маңызды. Құрылтай шартын жасасу немесе жалғыз құрылтайшының шешімін шығару талаптарының толық орындалуы компанияның заңды негізін қалыптастырып, алдағы қызметте туындауы мүмкін даулардың алдын алады.
Дереккөз: Қазақстан Республикасының «Әділет» ақпараттық-құқықтық жүйесі