Автокөлік немесе өзге де көлік құралын иелену тек жүріп-тұру еркіндігін ғана емес, заңмен белгіленген жауапкершілікті де жүктейді. «Жол жүрісі туралы» Қазақстан Республикасы Заңының 66-бабы көлік құралдары иелерінің құқықтық мәртебесін айқындап, олардың заң алдындағы өкілеттіктері мен орындауға тиіс талаптарын нақты бекітеді.
Көлік иесі қандай құқықтарды пайдалана алады?
Заңнама бойынша көлік құралының меншік иесі уәкілетті органнан екі негізгі бағытта құқықтық мүмкіндіктерге ие:
- Ақпарат пен түсіндірме алу. Көлік құралдары мен олардың тіркемелерін мемлекеттік тіркеуден өткізу тәртібіне қатысты уәкілетті органнан толық мәлімет сұрауға және ресми түсініктеме алуға құқылы.
- Мемлекеттік тіркеу нөмірін таңдау. Уәкілетті орган айқындайтын тәртіп негізінде көлік иесі мемлекеттік тіркеу нөмірі белгісінің цифрлық немесе әріптік таңбаларын өзі таңдап алу мүмкіндігін пайдалана алады.
Көлікті тіркеу мерзімі және көрсету талаптары
Көлік құралын сатып алған немесе елге әкелген кезде белгіленген уақыт шеңберін сақтау – заң талабы. Тұлға мына жағдайларда он жұмыс күні ішінде көлікті уәкілетті органда тіркеуге міндетті:
- механикалық көлік құралын Еуразиялық экономикалық одақтың кедендік аумағында сатып алғанда;
- көлікті жеке пайдалану немесе ішкі тұтыну үшін шығаруға байланысты кедендік операциялар аяқталғанда;
- Қазақстан Республикасына бір жылдан астам мерзімге уақытша әкелінген көліктерді шығару ресімделгеннен кейін.
Сонымен бірге, жекелеген көлік түрлерін мемлекеттік тіркеу және есепке алу қағидаларында міндетті түрде тексеру көзделген жағдайларда, иесі көлікті уәкілетті органға тікелей көрсетуге тиіс.
Тіркеуді тоқтату және берешекті өтеу міндеті
Көлік құралының есебін дер кезінде реттеп отыру да иесінің тікелей жауапкершілігіне жатады. Механикалық көлікті мемлекеттік тіркеуден шығару немесе тоқтату үшін уәкілетті органға мына жағдайларда өтініш жасау міндетті:
- көлікті кәдеге жаратудың (утилизацияның) алдында;
- көлік жоғалғаннан кейін;
- көлік құралын Қазақстан шегінен тыс жерге тұрақты пайдалану үшін әкетудің алдында.
Бұдан бөлек, көлік иесі жол жүрісі қауіпсіздігі саласында айыппұл түріндегі уақтылы орындалмаған әкімшілік қаулылар немесе айыппұл төлеу қажеттігі туралы ресми нұсқамалар болған кезде, оларды толық өтеуге міндетті. Заңмен жүктелген осы міндеттерді орындау азаматтарды артық әкімшілік кедергілерден қорғайды.
Дереккөз: Қазақстан Республикасының «Әділет» ақпараттық-құқықтық жүйесі