Қазақстан аумағында реттелетін қызметпен айналысуды көздейтін шетелдік компаниялар мемлекеттік рұқсат немесе лицензия алу кезінде нақты талаптарға сүйенеді. «Рұқсаттар және хабарламалар туралы» Қазақстан Республикасы Заңының 27-бабы шетелдік заңды тұлғалардың құжат тапсыру, рұқсаттар мен оның қосымшаларын алу рәсімдерінде алымдар мен төлемдерді қалай өтейтінін тікелей айқындайды.
Лицензиялық алымдар мен төлемдерді өтеудің екі тәсілі
Заңнама шетелдік ұйымдарға рұқсат беру және лицензиялау рәсімдеріне қажетті алымдар мен төлемдерді жүзеге асырудың екі нақты тетігін ұсынады:
- Дербес төлеу. Шетелдік заңды тұлға Қазақстанда жеке бизнес-сәйкестендіру нөмірін (БСН) алған жағдайда барлық тиісті төлемдерді өзі тікелей аудара алады.
- Филиал немесе өкілдік арқылы төлеу. Егер шетелдік ұйымның Қазақстан аумағында тіркелген филиалы немесе өкілдігі болса және олардың басшыларына тиісті өкілеттіктер берілген болса, рәсім осы құрылымдық бөлімшелердің деректемелері мен БСН-ін пайдалану арқылы жүргізіледі.
Бұл ереже рұқсат алуға өтініш білдірген шетелдік субъектілердің қаржылық әрі заңды сәйкестендірілуін толық қамтамасыз етуге бағытталған.
Лицензиялау қолданылатын негізгі бағыттар
Рұқсат пен лицензия алу міндеті заңда бекітілген қызмет түрлеріне қатысты туындайды. Аталған заңның 28-бабы бойынша лицензиялау жиырма тоғыз салаға қолданылады. Олардың қатарына телерадиохабарларын тарату, білім беру, сәулет және құрылыс, көмірсутектер, өнеркәсіп, денсаулық сақтау, көлік, байланыс, қаржы секторы, киберқауіпсіздік және цифрлық активтер сияқты маңызды қызмет бағыттары енеді.
Осы салаларда жұмыс істеуге ниетті шетелдік компаниялар мемлекеттік талаптарға сай тиісті рұқсат құжатын немесе оған қосымшаны ресімдеуге міндетті.
Лицензия талап етілмейтін ерекше жағдайлар
Заң жекелеген субъектілер үшін лицензиясыз жұмыс істеуге мүмкіндік беретін айрықша ережелерді де қарастырады. Атап айтқанда, мынадай шетелдік білім беру ұйымдарына жеңілдіктер берілген:
- Дербес білім беру ұйымдарында білім беру бағдарламаларын енгізетін немесе іске асыратын шетелдік заңды тұлғалар;
- «Білім туралы» Қазақстан Республикасының Заңына сәйкес білім беру қызметін жүзеге асыратын шетелдік жоғары немесе жоғары оқу орнынан кейінгі білім беру ұйымдарының филиалдары мен шетелдік оқу орындары.
Сонымен бірге, өз өкілеттіктері шегіндегі мемлекеттік органдарға, бірқатар қаржылық операторларға және төтенше жағдай немесе пандемия кезінде инфекциялық ауруларға медициналық көмек көрсететін субъектілерге де тиісті шарттармен лицензиясыз қызмет көрсетуге жол беріледі.
Дереккөз: Қазақстан Республикасының «Әділет» ақпараттық-құқықтық жүйесі