Жер қойнауын геологиялық зерттеуге арналған лицензия алған пайдаланушы барлық жұмысты бекітілген учаске шегінде, экологиялық және өнеркәсіптік қауіпсіздік талаптарын сақтай отырып жүргізуге міндетті. Бұл кезең жер қойнауының құрылымын кешенді зерделеуге бағытталғандықтан, жұмыс барысы қатаң құжатталып, заңмен белгіленген шектеулерге бағынады.
Заң талабы бойынша геологиялық зерттеу барысында алынатын барлық мәліметтер құжаттамада толық әрі жүйелі көрсетілуі қажет. Құжаттаманың сапасы мен ақпараттың сақталуы мемлекеттік бақылаудың негізгі өзегі саналады.
Жер қойнауын пайдаланушының негізгі міндеттері
Геологиялық зерттеу процесі тек далалық жұмыстармен шектелмейді. Мемлекет алдындағы есептілік пен ақпараттық ашықтыққа тікелей жауапты жер қойнауын пайдаланушыға үш нақты міндет жүктеледі:
- жүргізілген операциялар нәтижесінде алынған геологиялық ақпараттың, оның ішінде зертханалық зерттеулер мен сараптама деректерінің дұрыстығы мен толық сақталуын қамтамасыз ету;
- геологиялық құжаттаманы дер кезінде және тиісті сапада жүргізу;
- лицензия берген жер қойнауын зерттеу жөніндегі уәкілетті органға заңда белгіленген тәртіп пен мерзімге сәйкес жұмыстар туралы есептерді және соңғы нәтиже бойынша жиынтық геологиялық есепті тапсыру.
Қандай әрекеттерге қатаң тыйым салынады?
Геологиялық зерттеу лицензиясы жер қойнауын қазуға немесе игеруге толық құқық бермейді. Сондықтан заңнама пайдаланушының құрылыс пен қазба жұмыстарына қатысты өкілеттігін айқын шектейді.
Атап айтқанда, зерттеу учаскесінде күрделі ғимараттар мен құрылысжайлар салуға, жарылғыш заттарды тұрақты сақтауға немесе оларды жинап қоюға рұқсат етілмейді. Сонымен қатар шурф, траншея, жыра және тау-кен қазбаларының басқа да түрлерін жасауға, аршу жұмыстарын жүргізуге тікелей тыйым салынған.
Бұрғылау жұмыстарына да шектеу бар: ұңғымаларды тек геофизикалық зерттеулер мен жерасты суларын іздестіру-бағалау мақсатында ғана бұрғылауға болады. Ал параметрлік ұңғымаларды бұрғылау тек Қазақстан Республикасы Үкіметінің арнайы шешімі негізінде жүзеге асырылады.
Жерасты суларының қорларын мемлекеттік сараптау
Егер геологиялық зерттеу учаскесінен жерасты сулары анықталса, олардың қорлары жер қойнауын сараптау жөніндегі мемлекеттік комиссияның ресми қарауынан өтуі тиіс. Бұл комиссияның жұмыс ережесі мен құрамын, сондай-ақ сараптама жүргізу тәртібін жер қойнауын зерттеу жөніндегі уәкілетті орган бекітеді.
Сараптаманың оң қорытындысы — жерасты сулары учаскесінің қорларын мемлекеттік есепке алудың басты негізі. Анықталған жерасты суларын алу және одан әрі кәдеге жарату ісі Қазақстан Республикасының су заңнамасына сай реттеледі.
Дереккөз: Қазақстан Республикасының «Әділет» ақпараттық-құқықтық жүйесі