«Шығындарға қосу» әдісі — трансферттік баға белгілеу кезінде тауарлардың, жұмыстардың немесе көрсетілетін қызметтердің нарықтық бағасын нақты шығындар мен белгіленген үстеме баға негізінде есептеу тетігі. Бұл тәсіл бойынша мәміленің әділ бағасы оны өндіру мен өткізуге кеткен шығыстарға тиісті үстеме қосу арқылы шығарылады.
Нарықтық бағаның есептелу қағидасы
«Трансферттік баға белгілеу туралы» Заңның 14-бабына сәйкес, аталған әдіс қолданылған кезде нарықтық баға екі негізгі құрамдас бөліктен тұрады: жұмсалған шығындар (шығыстар) және үстеме баға. Мәмілеге қатысушы тараптар бағаны өз қалауынша қоймай, нақты шыққан шығын мен сол кәсіп түріне сәйкес келетін маржаны негізге алуы шарт.
Есепке алынатын шығындар құрамы
Бағаның өзіндік құнын қалыптастыру кезінде шаруашылық қызметтің бүкіл процесіне жұмсалған шығыстар ескеріледі. Олардың қатарына мыналар жатады:
- тауарларды, жұмыстарды немесе көрсетілетін қызметтерді өндіруге (не сатып алуға) байланысты шығындар;
- оларды нарыққа өткізуге жұмсалған шығыстар;
- өнімді тасымалдау, сақтау және сақтандыру шығындары;
- мәмілеге қатысты туындайтын өзге де тікелей әрі қосымша шығыстар.
Бұл шығыстардың әрқайсысы трансферттік баға белгілеу талаптары бойынша есепте дұрыс көрсетілуі тиіс, өйткені нарықтық бағаның негізі осы нақты шығындар базасынан басталады.
Үстеме баға мен рентабельділік ауқымы
Шығындардың үстіне қосылатын үстеме баға өз еркінше белгіленбейді. Заң талабы бойынша ол қызметтің дәл сол саласы үшін қалыптасқан рентабельділік ауқымын қамтамасыз етуге міндетті. Ал рентабельділік деңгейінің дұрыстығы салыстырымды экономикалық шарттар негізінде заңда белгіленген тиісті ақпарат көздеріне сүйене отырып анықталады.
Бұл әдісті қолданушы кәсіпкерлер мен ұйымдар үшін басты талап — шығындардың толық құжатталуы ғана емес, үстеме бағаның да салалық көрсеткіштер мен ресми ақпарат көздеріндегі деректерден алшақтамауы.
Дереккөз: Қазақстан Республикасының «Әділет» ақпараттық-құқықтық жүйесі