Мемлекеттік емес мекеме өзіне тиесілі жылжымайтын мүлікке құқықты рәсімдегенде, құрылтайшылардың да осы нысанға қатысты құқықтары қатар тіркелген болып саналады. Мұндай ұйымдардың мүлкі әдетте дербес меншік емес, белгілі бір құқықтық режимге бағынатындықтан, заңнама құрылтайшылардың үлесін нақты бекітуді талап етеді.
Оралымды басқару және ортақ үлестік меншік режимі
Егер заңнамалық актілерде өзгеше көзделмесе, мемлекеттік емес мекемеге оралымды басқару құқығымен бекітілген жылжымайтын мүлік құрылтайшылардың ортақ үлестік меншігі болып танылады. Бұл ретте әрбір қатысушының меншіктегі үлесі оның ұйымға қосқан салымының мөлшеріне тікелей байланысты белгіленеді.
Осы құқықтық ерекшелік мекеменің ғимараты немесе жер телімі ұйымның ғана емес, түптеп келгенде құрылтайшылардың үлестік активі екенін көрсетеді. Сондықтан мүліктік құқықтарды рәсімдеу барысында құрылтайшылардың құқықтық мәртебесі қатар қорғалады.
Бірнеше құрылтайшы болған кезде ұсынылатын мәліметтер
Мекеменің бір емес, бірнеше құрылтайшысы болса, жылжымайтын мүлікке құқықты мемлекеттік тіркеуге өткізгенде қосымша мәліметтер талап етіледі. Тіркеуге арналған негізгі құжаттармен қатар әрбір қатысушының ортақ меншіктегі немесе өзге ортақ құқықтағы үлесін дәлелдейтін деректер тапсырылуы шарт.
Ұсынылған құжаттардың негізінде тіркеу парағына мынадай ақпараттар толық енгізіледі:
- құрылтайшылардың құрамы;
- әр құрылтайшының нақты үлес мөлшері;
- тіркеуге қажетті басқа да дербес деректер мен мәліметтер.
Құрылтайшылар құрамы немесе үлес өзгергенде не істеу керек?
Мекеме қызметі барысында қатысушылар құрамы немесе олардың мүліктік үлестері өзгеруі мүмкін. Заң бойынша мұндай өзгерістерді дер кезінде мемлекеттік тіркеуден өткізу міндеті туындайды. Тіркеу мынадай жағдайларда міндетті саналады:
- үлесті мұраға қалдыру кезінде;
- құрылтайшы мекеме құрамынан шыққанда;
- үлесті басқа тұлғаның пайдасына иеліктен айырғанда;
- мекеме мүлкіндегі үлесті кепілге қойғанда.
Аталған мәмілелер орын алғанда жаңа сатып алушылардың, мұрагерлердің немесе кепіл ұстаушылардың тиісті құқықтары, сондай-ақ үлестердің өзгерген мөлшері мемлекеттік тізілімге міндетті түрде енгізілуге тиіс. Бұл жылжымайтын мүлікке қатысты даулардың алдын алып, құқықтық қауіпсіздікті қамтамасыз етеді.
Дереккөз: Қазақстан Республикасының «Әділет» ақпараттық-құқықтық жүйесі