Мемлекет меншігіндегі және бұрын пайдалануға берілмеген бос жер телімдері немесе оларды жалға алу құқығы азаматтар мен бизнеске негізінен ашық сауда-саттық, яғни аукцион арқылы беріледі. Бұл талап жер ресурстарын үлестірудің ашықтығын қамтамасыз етуге және оған барлық қатысушының тең қол жеткізуіне бағытталған.
Жер қашан аукционсыз беріледі?
Жер кодексі мемлекеттік жерлерді сауда-саттықсыз, тікелей берудің нақты ерекше жағдайларын белгілейді. Егер сұралған жер телімі осы тізімге кірмесе, жергілікті әкімдік оны тек сауда-саттық арқылы ұсынуға міндетті. Негізгі ерекшеліктер мына жағдайларға қатысты:
- өзіне тиесілі ғимараттар мен құрылыстарға қызмет көрсету, оларды ұстау немесе кеңейту үшін жер қажет болғанда;
- жеке тұрғын үй құрылысы, өзіндік қосалқы шаруашылық пен бағбандық мақсатында сұралғанда;
- инвестициялық, инновациялық немесе мемлекеттік-жекешелік әріптестік жобаларын іске асыру кезінде;
- жер қойнауын пайдалану операцияларын жүргізу немесе қажетті инфрақұрылым тарту барысында;
- кондоминиум объектісін пайдалану немесе ортақ пайдаланылатын желілер мен коммуникацияларды орналастыру қажет болғанда;
- мемлекеттік жер пайдаланушылар мен халықаралық ұйымдардың сұраныстары бойынша.
Жер телімін аукционға дайындау талаптары
Жергілікті атқарушы орган кез келген жерді бірден сауда-саттыққа шығара алмайды. Жер телімі немесе оны жалдау құқығы сауда-саттыққа тек төрт міндетті шарт орындалғаннан кейін ғана қойылады:
- жер телімінің нақты шекарасы белгіленуі тиіс;
- оның нысаналы мақсаты мен кадастрлық (бағалау) құны анықталуы қажет;
- жергілікті органның сауда-саттық өткізу туралы ресми шешімі қабылдануы керек;
- сауда-саттықтың өтетіні туралы хабарлама көпшілікке ресми түрде жариялануы шарт.
Сауда-саттықты өткізу және келісімшарт жасасу
Мемлекеттік жер учаскелерін сатушы ретінде жергілікті әкімдік әрекет етеді. Ал сауда-саттықты тікелей меншік иесінің өзі немесе келісімшарт бойынша арнайы ұйымдастырушы өткізеді. Сауда-саттықтың нысанын, жердің бастапқы бағасы мен қатысу үшін төленетін кепілақы мөлшерін меншік иесі белгілейді.
Барлық сауда-саттық электрондық түрде мемлекеттік мүлік тізілімінің веб-порталында жүргізіледі. Егер әкімдік өтініш берушіге «жер тек аукцион арқылы берілуі керек» деген себеппен жер телімін беруден бас тартса, сол шешім шыққан күннен бастап 90 күнтізбелік күн ішінде сұралған жер бойынша аукцион өткізуге міндетті.
Сауда-саттық нәтижесі хаттама түрінде ресімделеді және жергілікті органның сайтында ай сайын жарияланып отырады. Аукцион жеңімпазы осы хаттама бекітілген соң екі жұмыс күні ішінде сатып алу-сату немесе жерді жалдау шартына қол қоюы шарт.
Дереккөз: Қазақстан Республикасының «Әділет» ақпараттық-құқықтық жүйесі