Толық серіктестік таратылып, оның өз мүлкі берешекті толық жабуға жетпей қалса, қалған қарыз тікелей қатысушылардың мойнына жүктеледі. Мұндай жағдайда серіктестер заң бойынша өндіріп алуға болатын барлық жеке мүлкімен ортақ жауапкершілік тартады. Сондықтан серіктестікке жаңадан кірген адам да, егер заңда өзгеше көзделмесе, өзі келгенге дейін жинақталған борыштар үшін ескі қатысушылармен бірдей жауап береді.
Ортақ жауапкершілік және өзге қатысушыларға кері талап қою
Несие берушілер алдындағы міндеттемелер бірлескен сипатқа ие. Егер бір қатысушы серіктестік мүлкіндегі өз үлесінен асатын соманы төлеп, ортақ қарызды өз қалтасынан өтесе, ол қалған серіктестерден тиісті үлесті талап етуге құқылы. Мұндай кері талап (регресс) кезінде өзге әріптестер серіктестік мүлкіндегі өз үлестерінің көлеміне қарай үлестік жауапкершілік көтереді.
Серіктестіктен шыққанда немесе ол жабылғанда қарыз қашанға дейін сақталады?
Қатысушының ұйым құрамынан кетуі оны бұрынғы міндеттемелерден бір сәтте босатпайды. Заң бойынша мүліктік жауапкершіліктің нақты мерзімдері бекітілген:
- Құрамнан шыққанда: Серіктестіктен өз қалауымен шыққан, сот шешімімен шығарылған қатысушы немесе құрамға кіруден бас тартқан мұрагер шыққан күнге дейін туындаған борыштар бойынша жауап береді. Бұл міндеттеме олар шыққан жылдағы қызмет туралы есеп бекітілген күннен бастап екі жыл бойы сақталады.
- Серіктестік тоқтатылғанда: Ұйым ресми түрде таратылған жағдайда, қатысушылар ол тоқтатылған күнге дейін пайда болған борыштар үшін тағы екі жыл бойы жауапты болып қала береді.
Қандай жағдайда қатысушы серіктестік міндеттемелерінен босатылады?
Қатысушы өз үлесін басқа серіктеске немесе үшінші тұлғаға иеліктен шығарғанда, сондай-ақ үлестен несие берушілер сот арқылы ақы өндіріп алған жағдайда серіктестік міндеттемелерінен босатылады. Бұған қоса, қайтыс болған адамның мұрагерін қалған серіктестер ұйымға қабылдаудан бас тартса, ол мұрагерге де серіктестіктің қарыздары жүктелмейді.
Жауапкершіліктен өзара келісіммен қашуға бола ма?
Кәсіпкерлер арасында ішкі келісімшарт арқылы бір серіктесті борыштан босату немесе заңда көрсетілген жауапкершілік тәртібін өзгерту тәжірибесі кездесуі мүмкін. Алайда мұндай шарттардың заң алдында күші жоқ. Заңнамада көзделген жауапкершілік қағидасын өзгертуге бағытталған кез келген өзара келісім маңызсыз болып саналады.
Дереккөз: Қазақстан Республикасының «Әділет» ақпараттық-құқықтық жүйесі