Сот үкімімен жаза тағайындалған борышкердің мойнындағы өзге қаржылық міндеттемелері мен берешектері автоматты түрде тоқтатылмайды. Түзеу жұмыстарына тартылған немесе айыппұл төлеуге міндеттелген азаматтардан қарыз өндіру атқарушылық заңнамада нақты белгіленген ережелер бойынша жүзеге асады.
Түзеу жұмыстары кезінде жалақыдан ұстап қалу тәртібі
Түзеу жұмыстары түріндегі жазасын өтеп жүрген азаматтардан атқарушылық құжаттар бойынша өндіріп алу белгілі бір қағидаға бағынады. Заң талабына сай, өндіріс соттың үкімі немесе қаулысы бойынша мемлекет пайдасына жүргізілетін ұстап қалу сомалары есепке алынбай, жалақының толық көлемінен өндірілуге тиіс.
Бұл норма жазаны өтеу кезеңінде үкім бойынша белгіленген ұстап қалу сомалары өзге берешектерді өтеуге кедергі болмауын қамтамасыз етеді. Өндіріп алушының талаптары борышкердің табысынан жаза ретінде ұсталған сомаға қарамай, оның жалақысының бастапқы толық мөлшері негізге алына отырып есептеледі.
Динамикалық байқаудағы тұлғалардан берешек өндіру
Психикаға белсенді әсер ететін заттарды тұтыну салдарынан психикалық немесе мінез-құлықтық бұзылушылықтары бар, осыған байланысты медициналық ұйымдарда динамикалық байқауда тұрған тұлғаларға қатысты да өндіріп алу ережесі бекітілген. Мұндай адамдардан атқарушылық құжаттар бойынша берешекті өндіріп алу Қазақстан Республикасының қолданыстағы заңнамасына сәйкес жүргізіледі.
Айыппұл төлеуден қасақана жалтарған жағдайдағы салдар
Егер сотталушыға негізгі жаза ретінде айыппұл тағайындалып, ол оны төлеуден қасақана жалтаратын болса, сот орындаушысы процессуалдық шара қабылдауға құқылы. Мұндай жағдайда сот орындаушысы үкім шығарған соттың атына ресми ұсыныс жолдайды.
Бұл ұсыныста төленбеген айыппұл сомасын қылмыстық заңнамаға сәйкес жазаның басқа түріне ауыстыру мәселесі қойылады. Яғни, айыппұл түріндегі жазадан қашу сотталушы үшін бұдан да қатаң жаза шарасының тағайындалуына әкеп соқтыруы мүмкін.
Борышкер мен өндіріп алушы нені ескеруі керек?
Сот үкімімен жаза тағайындалуы азаматты бұрыннан бар атқарушылық құжаттар бойынша борышынан босатпайды. Түзеу жұмысы кезіндегі еңбекақыдан өндіріп алу толық жалақы сомасынан есептелетіндіктен, борышкердің табысы бір мезгілде үкімді орындауға да, қарызды жабуға да бағытталады. Ал сот тағайындаған айыппұлды өтеуден саналы түрде бас тарту қаржылық міндеттеменің орнына жазаны қатаңдату тәуекелін туғызады.
Дереккөз: Қазақстан Республикасының «Әділет» ақпараттық-құқықтық жүйесі