Азамат сот арқылы банкроттық немесе төлем қабілеттілігін қалпына келтіру рәсіміне жүгінгенде, оның барлық активтері ресми есепке алынады. Бұл кезеңдегі басты шара — борышкердің мүлкін түгендеу. Оның мақсаты — адамның шын мәнінде қандай мүлкі барын және олардың нарықтағы бағасы қанша тұратынын нақты анықтау.
Түгендеу мерзімі және оған кім жауапты?
Түгендеу жұмысын қаржы басқарушысы жүзеге асырады. Бұл үдеріс сот тиісті іс қозғау туралы ұйғарым шығарған кезден бастап ресми түрде күшіне енеді.
Заң талабы бойынша қаржы басқарушысы сот төлем қабілеттілігін қалпына келтіру немесе сот арқылы банкроттық рәсімін қолдану жөнінде іс қозғау туралы ұйғарым шығарған күннен бастап он жұмыс күні ішінде мүлікті толық түгендеп бітуі тиіс.
Мүлікті санау кезінде кімдер қатыса алады?
Түгендеу борышкердің өзі жоқта жүрмейді. Заң бойынша шара міндетті түрде борышкердің қатысуымен өткізіледі.
Сонымен бірге азаматтың мүддесін қорғау үшін басқа да тұлғалар қатысуға құқылы:
- борышкердің жақын туыстары;
- борышкер өкілеттік берген өзге де адамдар (сенім білдірілген тұлғалар).
Бұл ереже мүлікті тізімдеу барысының ашық болуын қамтамасыз етуге және кейін туындауы мүмкін даулардың алдын алуға көмектеседі.
Түгендеу актісінде қандай мәліметтер көрсетіледі?
Қаржы басқарушысы анықталған барлық дүниені арнайы құжатқа — борышкердің мүлкін түгендеу актісіне енгізеді. Бұл құжат заңда белгіленген мынадай міндетті деректерден тұрады:
- актінің ресми жасалған уақыты мен орны;
- құжатты рәсімдеген қаржы басқарушысының аты-жөні (жеке басын куәландыратын құжатта көрсетілсе, әкесінің аты);
- борышкердің аты-жөні (құжатта жазылса, әкесінің аты);
- әрбір заттың нақты атауы және оның ерекше белгілері;
- жеке-жеке әр заттың құны және бүкіл мүліктің жалпы нарықтық құны.
Тізімдеу аяқталған соң актіге екі тарап қол қояды: бір жағынан қаржы басқарушысы, екінші жағынан борышкердің өзі немесе ол уәкілеттік берген адам қол қойып бекітеді.
Актіге түзету немесе өзгеріс енгізу тәртібі
Егер сот барысында жағдай өзгерсе, бастапқы тізім қайта қаралуы мүмкін. Атап айтқанда, сот төлем қабілеттілігін қалпына келтіру рәсімін тоқтатып, оның орнына сот арқылы банкроттық рәсімін қолдану туралы шешім қабылдаса, бұрын жасалған түгендеу актісіне өзгерістер мен толықтырулар енгізуге жол беріледі.
Дереккөз: Қазақстан Республикасының «Әділет» ақпараттық-құқықтық жүйесі